Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Կոստանդին Ա․ Բարձրաբերդցի

1146. Վանականի Աշակերտներ

Վանականի աշակերտներուն գլխաւորն է վարդապետ Արեւելցին, զոր յիշեցինք կաթողիկոսին մոտ գալուն (1117) եւ իբր կաթողիկոսն պատուիրակ Հայաստան երթալուն (1118) եւ Հուլաւունի այցելելուն առթիւ (1141)։ Կեանքին մնացորդը մնաց գլխաւորապէս Կայէնի ւկ Վիրապի ու Թեղենեաց վանքերը, Սաղմոսավանք ալ ատեն անցուց (ՍԻՍ. 102), եւ վերջապէս Հաղբատ երթալով մեռաւ 1271-ին։ Վարդանէ մնացած գործեր շատ աւելի են, վասն զի պատմութենէն զատ՝ ուսկից այնչափ օգտուեցանք, եւ առարկաներէն զատ՝ որ այնչափ նշանաւոր են իրենց նորութեամբը, ունի զանազան մեկնութիւններ Սաղմոսի, Դանիէլի, Հնգամատեան եւ Երգոց-երգոյն, եւ շատ մը ճառեր եւ մանր գրուածներ, թէպէտ ոմանց մասին երկբայութիւններ կը յարուցուին։ Վարդանէ քիչ ետքը, 1272 յունուարին մեռաւ նորա աշակերտիցը Կիրակոս Գանձակեցին, նա ալ պատմութեան մը հեղինակ, որուն մէջ սակայն շատ ընդարձակ տեղ տրուած է զրոյցներու եւ հրաշալիքներու։ Ասոնց ընկերակից ճանչցուած է նաեւ Մաղաքիա Ակներցին, Ակներ վանքի աբեղայն, որ Նետողաց ազգին՝ այսինքն Թաթարներուն համառօտ պատմութիւնն է գրած Աշակերտակից է Յովսէփ Արտաղեցին ալ, որուն վրայ արդէն խօսեցանք (1126), բայց իբր մատենագիր ճանչցուած չէ։

« 1145. Վանական Վարդապետ   |   1147. Մխիթար Սկեւռացի »
© Gratun.org