Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովհաննէս Գ. Օձնեցի

559. Ժամանակին Իշխողները

Օձնեցին վերջին ժամանակներու պատմագիրներէն Յովհաննէս Դ. համարուած է, Բագարանցին ալ թիւի անցընելով, որ իբր հակառակաթոռ չի կրնար օրինաւոր կաթողիկոսներու թիւին անցնիլ (§ 389), եւ Օձնեցին կը լինի Յովհաննէս Գ. Մանդակունիէն եւ Գաբեղեանէն ետքը։ Իր կաթողիկոսութեան տեւողութիւնը ամէն պատմագիրներէն եւ ցուցակագիրներէն համաձայն կերպով 11 տարիդրուած է, եւ զայն փոփոխելով բնաւ պատճառ մը չկայ, եւ մէկ ցուցակի միայն 15 տարի նշանակելը բնաւ հակառակ փաստ մը չէ, ինչպէս նաեւ ուրիշ ցուցակի մը Օձնեցին բոլորովին իսկ մոռնալը, Եղիայի անմիջական յաջորդ դնելով Դաւիթը (ՍԱՄ. 268)։ Այդ հաշուով Օձնեցւոյն կաթողիկոսութիւնը կ՚իյնայ 717-է 728 տարիներու մէջ, որ միջոցին ամիրապետներն են Էօմէր Բ. 717-է 720, Եէզիտ Բ. 720-է 724, եւ Հէշամ 724-է սկսելով 19 տարի, որով այս երեքին հետ ալ գործ ունեցած կ՚ըլլայ Օձնեցին։ Իսկ Բիւզանդական կայսերներէն ժամանակակից գտնուեցաւ Լեւոն Գ. Իսաւրացիի հետ, որ 717-ին բարձրանալով 24 տարի իշխանութիւն վարեց։ Ամիրապետին կողմէն Հայաստանի վրայ ոստիկանութիւն վարողներուն գալով, Ապտիւլազիզ սովորաբար 16 տարի պաշտօն կը նշանակուի, որ 708-ին սկսելով կը տանի մինչեւ 724, եւ բաւական տարիներ Օձնեցիի հետ ալ գտնուած կ՚ըլլայ։ Սակայն հարկ կը լինի այս տեւողութիւնը կարճել, եթէ իր կաջորդը Էօմէր ամիրապետին ժամանակակից պիտի ընդունինք։ Վլիթ կամ Վալիտ՝ Հայոց ոստիկանի մըն ալ անունը կը գտնենք յիշուած (ՅՈՎ. 130), որ պէտք է Ապտիւլազիզ յաջորդը եղախ ըլլայ։ Այդ առթիւ յիշուած Պաղտատ քաղաքը (ԱՍՈ. 105) յայտնապէս Դամասկոսի հետ շփոթուած է։ Գալով ոստիկանի գործակից եղող պատրիկին, Սմբատ Բիւրատեանը մեռած կամ դադարած պիտի ընդունիք 715-ին, Եղիային մահուընէ երկու տարի առաջ (§ 530), որով Օձնեցիին ընտրութեան ատեն արդէն պատրիկ գտնւած կ՚ըլլայ Աշոտ Բագրատունի, որդի Վասակայ, որուն 15 տարի պաշտօնավարութիւն կը տրուի (ԱՍՈ. 106)։ Հետեւաբար նա կը լինի ամբողջ Օձնեցիի կաթողիկոսութեան միջոցի կուսակալութեան օգնականի դերը վարողը։

« 558. Նախընթացն ու Ընթացքը   |   560. Ամիրապետին Երթալը »
© Gratun.org