Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովհաննէս Գ. Օձնեցի

560. Ամիրապետին Երթալը

Օձնեցիի կաթողիկոսութեան ժամանակէն նշանաւոր է՝ անոր ամիրապետին տուած այցելութիւնը, որուն թուականը ճշդելու համար պէտք է ինչ ինչ զննութեանց դիմենք։ Պատմաբան եւ Ասողիկ եւ Անեցին, որք աւելի կանուխ գրած են, ամիրապետին անունը չեն տար, մինչ Վարդան կը յիշէ Ումարը (ՎԱՐ. 92), որ է Էօմէրը, իսկ Կիրակոս Հէշմը (ԿԻՐ. 37), որ է Հէշամը։ Արդ նկատելով որ Հէշամը Օձնեցիին վերջին տարիներուն կ՚իյնայ, որ ատեն այլեւս Օձնեցին քաշուած կեանք մը կ՚անցընէր (ԿԻՐ. 39) եւ թէ Օձնեցին իր այցելութենէն ետքը, ամիրապետին հրամաններով զօրացած կտրուկ գործերու կը ձեռնարկէր (ՎԱՐ. 73), աներկբայ կերպով կրնանք ըսել, թէ Էօմէրի օրով եղաւ այդ այցելութիւնը, որ է ըսել 720-է առաջ, կամ թէ ըսել Օձնեցիի աթոռ բարձրանալէն քիչ ետքը։ Ինչչափ ալ այցելութենէն ետքը կեցեալ ամս սակաւ գրուած ըլլայ (ՅՈՎ. 133), սակայն այս սակաւը Օձնեցիի բովանդակ կաթողիկոսութեան վրայ կ՚իմացուի, եւ ոչ այցելութենէ ետքը անցած միջոցին վրայ։ Իսկ այցելութեան առիթ կ՚ընծայէ Հայաստանի ոստիկանին ամիրապետին մօտ գացած ատեն, Հայոց կաթողիկոսին գեղեցկութեան եւ փառաւորութեան վրայ հիացմամբ խօսիլ, մինչեւ որ ամիրապետին հետաքրքրութիւնն ալ կը շարժուի սա արտասովոր աստիճանով սքանչելատեսիլ մարդը անձամբ ճանչնալու։ Ամիրապետին խօսող ոստիկանին անունը Վլիթ է յիշուած (ՅՈՎ. 130), որ է Վալիտը, սակայն ըստ մեզ տարօրինակ եղած կ՚ըլլար Հայոց ոստիկանին այդ լուրը տալու համար Դամասկոս երթալը, եւ աւելի պատմական եղելութեանց կարգին յարմար կը գտնենք ըսել, թէ լուրը Ապտիւլազիզ եղաւ Դամասկոս դառնալու առթիւ։ Իսկ ամիրապետին հրաւէրը կամ հրամանը բերողը Վալիտ եղած կ՚ըլլայ, Դամասկոսէ եկած ատենը։ Յատուկ պաշտօնեայ մըն ալ ղրկուած էր ամիրապետէն, պարտուպատշաճ կերպով առ ինքն զայրն Աստուծոյ ածել (ՅՈՎ. 130)։ Ուղեւորութիւնը կատարուեցաւ սովորական կերպով, եւ Օձնեցին իր անձնական շքեղութեան զարդերուն հետ, հարկաւ հետեւորդներու պատուաւոր խումբ մըն ալ ունեցաւ մէկտեղ։ Ժամանակագրական հաշիւները մերձեցնելով, անյարմար չէր ըլլար 719 գարունի բացուելուն դնել Օձնեցիի Դամասկոս երթալը։

« 559. Ժամանակին Իշխողները   |   561. Ամիրապետին Զարմացումը »
© Gratun.org