Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովհաննէս Գ. Օձնեցի

564. Լեւոն Իսաւրացի

Լեւոն, որչափ ալ քաղկեդոնականութեան մասին նուազ հոգածու, սակայն չէր կրնար անտարբեր մնալ Օձնեցիին հակայունական ուղղութեան հանդէպ, եւ իր գանգատը անոր հասցնելու համար Վասիդ իշխանը դեսպանութեամբ Հայաստան ղրկեց կաթողիկոսին ըսելու, Ընդէ՞ր առնես բանդ զայդ (ՎԱՐ. 73), ակնարկելով հարկաւ օտարահաւատներու հետ հաստատած մերձաւորութեան, եւ անոնց շահին պաշտպանութեան։ Պատմութիւնը յառաջ չի բերեր դեսպանութեան մանրամասնութիւնները, եւոչ ալ Օձնեցիին բռնած ընթացքը կը պատմէ, այլ միայն կը յիշէ, թէ Վասիդ չարաչար հիւանդացաւ, եւ մերձեցաւ ի մահ, եւ բժիշկներ չկարցին օգնել, այլ Օձնեցիին ձեռք դնելով առժամայն ողջացաւ, եւ այդ փաստէն համոզուելով հաւատաց ի մեր ուղղափառութիւնն, Հայաստան մնաց, եւ Հոռոմայր կոչուած տեղը 15 տարի ճգնելով վախճանեցաւ (ՎԱՐ. 73)։ Թերեւս պարզ զրոյց մըն է Վասիդի կեանքին վերջաւորութիւնը, սակայն պատմութեան իմաստը յայտնապէս կը ցուցնէ, թէ Վասիդ Հայոց Եկեղեցին անարգելէ ետքը, սաստիկ հիւանդացած, եւ Հայոց կաթողիկոսին աղօթքով առողջացած ըլլայ։ Եւ այս անգամ մըն ալ կը հաստատէ Օձնեցիին հետեւած ուղղութիւնը։ Լեւոն կայսեր նկատմամբ մեր պատմիչները թղթակցութիւն մը կը յիշեն անոր եւ Էօմէր ամիրապետին միջեւ։ Էօմէր քրիստոնէութիւնը քննադատող գիր մը կը ղրկէ Լեւոնի (ՂՆԴ. 67), որուն ընդարձակ հերքում մը կը գրէ Լեւոն, քրիստոնէութեան հաւատքը եւ Սուրբ Գիրքը պաշտպանելով եւ իսլամական վարդապետութեան քննադատութիւնն ընելով, զոր ամբողջօրէն յառաջ բերած է Ղեւոնդ (ՂՆԴ. 69-128), եւ որուն հետեւանքը կ՚ըլլայ Էօմէրի կողմէ քրիստոնէից տրուած դիւրութիւնը եւ ցուցուած քաղցրութիւնը (ՂՆԴ. 128)։ Խնդիրը մեզմէ օտար լինելուն, միայն մեր պատմագիրներուն կարեւորութիւն տուած ըլլալուն համար յիշեցինք, գործին եւ գրութեան վաւերականութիւնն իսկ չպնդելով։ Բայց ուրիշ կողմէ Լեւոն աւելի քան քննադատող, համակիր մը կ՚երեւար իսլամական դրութեան, վասնզի անողոք պատերազմ բացած էր պատկերներու դէմ, յունական ծէսին մէջ չափազանց շատ, իսկ իսլամական կրօնքէն բացարձակապէս արգելուած էին։ Պատկերամարտութեան առաջին գաղափարը կը վերագրուի Զենոն Հերապոլսոյ եպիսկոպոսին, որ դար մը առաջ ապրած էր, բայց մեծ ընդունելութիւն չէր գտած եւ աննշանակ մնացած էր։ Լեւոն, բնիկ ասիացի, եւ յունական զգացումներէ հեռու, իւրացուց պատկերամարտ սկզբունէը, եւ իր առջի օրէնսկսաւ անուղղակի կերպով ջնջել պատկերները եկեղեցիներէ եւ բոլոր հանրային վայրերէ, ու տակաւ յառաջանալով 724ին հրովարտակով արգելեց պատկերները, բռնի ալ վերնել եւ կոտրտել տալով անոնք, եւ խատութիւններ հրամայելով եւ աքսորներ եւ նեղութիւններ վճռելով պատկերներու պաշտպան եպիսկոպոսներու եւ քահանաներու դէմ։ Պատկերամարտութիւնը մեծ ազդեցութիւն չունեցաւ Հայոց մէջ, վասնզի Հայերը թէ ոչ պաշտօնապէս պատկերամարտ, սակայն իրօք խիստ զգուշաւոր էին պատկերներու կիրառութեան մէջ, չունէին Յոյներուն յատուկ պատկերներու առատութիւնը եւ անոնց անխտիր պատիւը, եւ հազիւ թէ օծել պատկեր մը միայն կը պահէին եկեղեցիներու աւագ սեղանին վրայ։ Մաիյն Պաւղիկեանք աւելի քաջալերութիւն ստացան արտաքին պաշտամանց դէմ վարած հակառակութիւններնուն մէջ։

« 563. Օձնեցիին Ձեռնարկները   |   565. Դուինի Ժողովը »
© Gratun.org