Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովհաննէս Գ. Օձնեցի

573. Մանազկերտի Ժողովը

Ժողովի համար նախապէս յարմար դատուած կ՚ըսուի Արզոն կամ Արզն, այժմ Խարզան, երկու ազգերու սահմանագլխուն վրայ, սակայն Հայաստանի ոստիկան Վալիտի սահմանէն դուրս լինելուն, սա չներեց Հայ կաթողիկոսին եւ եպիսկոպոսներուն իր սահմանէն ելնել (ՅԱՐ. 130), եւ ժողովատեղի կ՚որոշուի Մանազկերտ, այժմ Մալազկերտ, Ապահունիք գաւառին մէջ, սահմանագլուխին Հայ կողմը։ Սահմանեալ օրը այնտեղ կը հաւաքուին Հայոց կաթողիկոսը 23 եպիսկոպոսներով եւ 8 վարդապետներով, իսկ Ասորւոց կողմէն միայն 6 եպիսկոպոսներ կու գան իրենց պատրիարքին եւ եպիսկոպոսներուն կողմէն պատգամաւորութեամբ։ Հայ եպիսկոպոսներու ցուցակը, ասորական աղաւաղումներէ քաղելով եւ ուսումնասիրողներու հետեւողութեամբ ուղղելով (ՅԱՐ. 190), կրնանք այսպէս կազմել. Աղբէոս Հարքայ, Թադէոս Ոստանի, Սահակ Մամիկոնէից, Յեսու Բասենոյ, Սարգիս Տայոց, Թէոդորոս Բզնունեաց, Թէոդորոս Արշամունեաց, Գրիգորիս Արշարունեաց, Ներշապուհ Ասպակունեաց, Հաբէլ Ամատունեաց, Դաւիթ Ռշտունեաց, Յովսէփ Արծրունեաց, Գրիգոր Վանանդայ, Նարկիսոս Խորխոսռունեաց, Եսայի Գողթան, Յովհաննէս Գնունեաց, Գէորգ Ռոտակաց, Յովսէփ Բագրատունեաց, Միքայէլ Բագրեւանդայ, Երեմիա Ապահունեաց, Սողոմոն Մարդաղւոյ, եւ Գաբրիէլ Արզնի։ Իսկ վարդապետներն են՝ Խոսրովիկ Թարգմանիչ, Դաւիթ Սուփրի, Սողոմոն Մաքենոցաց, Ռափայէլ Վանացերէց, Սիմէոն վարդապետ, Յովհաննէս քորեպիսկոպոս, Գրիգոր Տարոնոյ, եւ Սահակ Մանդակունի, որոնցմէ վերջ կը յիշուի Սարգիս Սասնոյ կամ Սասնացւոյ եպիսկոպոսը։ Իսկ Ասորւոց պատգամաւոր եպիսկոպոսներն էին, Կոստանդին Եդեսիոյ, Շմաւոն Խառանի, Թէոդորոս Գերմանիկիոյ, Աթանաս Նփրկերտի, Սիմոն Գարայի եւ Թէոդորոս Սամոստիոյ։ Ասորւոց կողմէն եկած է նաեւ ազնուական, փառապոնծ, եւ իմաստուն անձ մը, Խայան Տանուկայաս նուն, որ աստուածաբան վարդապետ մը պէտք է ըլլայ, Հայոց կաթողիկոսին կողմանէ եղբայր կոչուած ըլլալուն համար (ՀԱՐ. 194)։ Հայ ժողովականներում կողմանէ գիտնական եւ աստուածաբան անձի հռչակ ունէին, նախապէս կաթողիկոսը, որ Ասորիներէն ալ Սուրբ Գիրքի մէջ հմուտ ընդունուած է (ՀԱՐ. 180), եւ Խոսրովիկ Թարգմանիչ, որուն ունեցած դերը եւ գրած պաշտպանութիւնները կը վկայեն իր արժանիքին, ու Գրիգորիս Արշարունի, որ քաջ քաջ փիլիսոփայ, եւ նախընտիր ի վարդապետս Հայոց կոչուած է (ԹՂԹ. 232)։ Յիշեալ անձերէն զատ, ինչպէս ուրիշ ժողովներում, նոյնպէս ներկայիս մէջ ալ գտնուած են, այլեւս նշանաւոր քահանաներ եւ վանականներ, որոնց անունները չեն յիշուիր (ՅԱՐ. 194)։ Միայն նախարարներու եւ իշխաններու յիշատակութիւն չենք տեսներ, և գուցէ անոնք պէտք չտեսան մասնակցիլ ժողովին մը, որ բուն ազգային չէր, եւ երկու եկեղեցիներու դաւանական համաձայնութեամբ պիտի զբաղէր։

« 572. Հայք և Ասորիք   |   574. Մանազկերտի Կանոնները »
© Gratun.org