Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովհաննէս Գ. Օձնեցի

574. Մանազկերտի Կանոնները

Մանազկերտի Հայ-Ասորական ժողովին գլխաւոր նպատակը ապականութեան խնդիրին ծայրայեղութիւնները, աստուածաչարչարութիւնն ու երեւութականութիւնը հերքել, եւ ուղիղ դաւանութեան կէտը որոշելն էր եւ ժողովական կանոններն ալ անոր համեմատ կազմուեցան։ Հաւատոյ դաւանութիւն մը յղած էր Աթանաս պատրիարք, ուրիշ մըն ալ Հայոց կողմէն ներկայեց Յովհաննէս կաթողիկոս (ՅԱՐ. 195), որ նման է սովորական հանգանակին, միայն Քրիստոսի մարդեղութեան մէջ՝ կրից եւ ապականութեանկէտերը աւելի ընդարձակուած են, եւ վերջէն աւելցած են 10 նզովքներ, որք ամենայն հաւանականութեամբ նոյնինքն Օձնեցիին գրիչէն ելած էին, եւ ժողովրդական համաձայնութեամբ ընդունուեցաւ եւ հռչակուեցաւ։ Այս 10 նզովքները մեր ազգային մատենագիրներուն մէջ ալ կը գտնուին, սակայն ասորերէնի հետ բաղդատական ուսումնասիրութիւնը (ՅԱՐ. 198) լաւագոյն եւս պարզած է անոնց իմաստը։ Առաջինը Երորդութեան եւ երկրորդը Մարդեղութեան դաւանութիւնն է, միւս երեքը աստուածութեան եւ մարդկութեան միաւորութիւնը կը բացատրեն միաբնակ վարդապետութեամբ, իսկ վերջին հինգերը ուղղակի ապականութեան խնդիրը կը շօշափեն, թէ Քրիստոսի մարմինը իրական էր եւ ոչ երեւութական, ադամային էր եւ ոչ երկնային, մահկանացու եւ մեղանչական բնութենէն էր եւ ոչ նախաստեղծ անմեզ վիճակէն, թէ Քրիստոս կիրքերը եւ վիշտերը իսկապէս կրեց յիւր կամաց, եւ յիւր մարդկային բնութեան, եւ ոչ յաստուածային բնութեան, անոնց անխզելի միաւորութեան ներքեւ, եւ ոչ իբրեւ այլ ոմն աստուած եւ այլ ոմն մարդ։ Այդ դաւանութեան ամփոփումը կուտայն Կիրակոս գրելով, թէ այդ ժողովին մէջ նզովեցին զՅուլիանիտսն եւ զապականացու ասողն ի Քրիստոս, այսինքն է Սեւերեաները, եւ զԲարշապուհ եւ զԳաբրիէլ, բանսարկուս Հայոց եւ Ասորւոց (ԿԻՐ. 38)։ Հայոց Եկեղեցւոյ վրայ խօսողներ՝ ժողովը երբեմն Յուլիանեան կամ Երեւութական, և երբեմն ալ իբր Սեւերեան կամ Աստուածաչարչարական կը ցուցնեն, բռնազբօսելով նորա միջասահման դաւանութիւնը, եւ ոմանք այս եւ ոմանք այն ծայրայեղութեան կը տանին ժողովին վարդապետութիւնը։ Չենք ուրանար որ Հայոց մէջ մէկ կամ միւս մոլորութեամբ վարակեալներ ալ գտնուած ըլլան, նոյնիսկ ամէն աստիճանէ անձեր։Սակայն անոնց գտնուիլը եկեղեցիին հնաւանդ եւ պաշտօնական դաւանութիւնը չի փոխեր, ըլլայ ալ կաթողիկոս մը՝ որ սխալ կարծիքի հետեւած ըլլայ։ Հայ Եկեղեցին Յուլիանոսի վարդապետութեան կը մօտենայ, Քրիստոսի մարմինը ի հարկէ եւ ի ըսկըզբանէ ապականութեան ենթարկեալ չըսելով, ինչ որ անարգանք պիտի ըլլար աստուծութեան հետ միաւորութեան, բայց ասով Յուլիանեան եւ երեւութական եղած չ՚ըլլար, ինչպէս նաեւ աստուածաչարչարութեան հաւանած չ՚ըլլար՝ Սուրբ Աստուածին խաչեցարը աւելցնելով ի դէմս Քրիստոսի, եւ վասն անճառ միաւորութեանն։

« 573. Մանազկերտի Ժողովը   |   575. Քաղկեդոնական Խնդիր »
© Gratun.org