Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովհաննէս Գ. Օձնեցի

578. Խոսրովիկ Թարգմանիչ

Մանազկերտի ժողովին ներկաներուն մէջ յիշուած է Խոսրով քահանայ եւ վարդապետ Հայոց (ՅԱՐ. 193), որ տեսակ մը ասեղծուածային անձ կարծուած էր երբեմն, այլ իր երկասիրութեանց հրատարակուելէն ետքը, այլեւս ծանօթ եւ նշանաւոր անձնաւորութիւն մը ճանչցուած է՝ Խոսրովիկ Թարգմանիչ անունով, եւ բանի սպասաւոր կոչմամբ (ԽՈՍ. Ա. 23), որ նոյնանշանակ է վարդապետ կոչման (ՄԱՇ. 294)։ Խոսրովիկ եղած է Օձնեցիի գլխաւոր օժանդակողներէն մէկը՝ Քաղկեդոնականներու եւ Երեւութականներու դէմ մղած պայքարին մէջ, եւ Մանազկերտի ժողովով կատարուած բանակցութեանց ժամանակ, եւ անշուշտ այդ միջոցին գրուած են Խոսրոսվիկի հինգ թուղթերէն առաջինները, որ նոյն խնդիրներով կը զբաղին (ԽՈՍ. Բ. 1-96)։ Խոսրովիկի առջեւ նոր գործունէութեան ասպարէզ է բացուած, երբ Մանազկերտի ժողովը գտնուողներէն Թէոդորոս Գերմանիկիոյ ասորի եպիսկոպոսը, Հայ-Ասորական միաբանութեան գոյնը այլայլելով, սկսած է Հայերը Սեւերեան կամ Յակոբիկ Ասորիներու դաւանութիւնը ընդունած ցուցնել։ Այդ զրոյցը ցրելու համար, Խոսրով պաշտօն ստացաւ, հարկաւ Օձնեցի կաթողիկոսէն, Ասորւոց մօտ երթալ եւ վիճաբանութեան մտնել Թէոդորոսի հետ՝ Աթանաս Ասորւոց պատրիարքի եւ Աթանաս Նփրկերտի եպիսկոպոսի ներկայութեամբ, Դերայիդրոշդատ կոչուած տեղը, որ Դուրուստրատ անուն վանք մը կը կարծուի, Գաբրիէլ Շիգգարացի բժշկապետէ շինուած (ՅԱՐ. 212), որուն անունը յիշած ենք ժամանակին (§ 437)։ Թէոդորոս այդ բանակցութեան մէջ առաւել թիւրս եւ հակառակ սուրբ հարցն խոստովանութեան խօսքեր ըսած ըլալուն (ԽՈՍ. Բ. 101), Խոսրովիկ հարկ սեպած է Աթանաս պատրիարքին գրաւոր ալ հաղորդել Թէոդորոսի ըսածներուն եւ Սեւերեանց վարդապետութեան հերքումը (ԽՈՍ. Բ. 97-148)։ Նոյն Խոսրովիկէ ուրիշ գիր մըն ալ ունինք, այս անգամ Յուլիանիտներու միւս ծայրայեղ վարդապետութեան դէմ գրուած, եւ ուղղուած Սարգիս Գերադիկորայ եպիսկոպոսի մը (ԽՈՍ. Բ. 149-183)։ Այս անունով տեղ մը ծանօթ չէ, եւ զանազաններու տուած մեկնութեանց մէջ հաւանականութեան մերձաւոր է՝ Գերա-Իգրա կարդալ, եւ Իգրայի վանքին եպիսկոպոս ըսել յիշեալ Սարգիսը, եւ Իգրայի վանքին Սասնոյ մէջ ըլլալը գիտնալով, նոյնացնել զայն Մանազակերտի ժողովին ներկայ Սարգիս Սասնոյ եպիսկոպոսին հետ (ՅԱՐ. 215)։ Մեզ հետաքրքրողը աւելի Խոսրովիկի մատենագրութիւնն է, ուսկից կը քաղուի իր արժանիքը եւ, ժամանակին պատմութեան մէջ վարած դերը։ Իր նախընթացին եւ պաշտօնական աստիճանին եւ վախճանին վրայ աւելի տեղեկութիւն պիտի չկարենանք աւելցնել, գոհանալով վերեւ գրուածներով, եւ մատենագրական խնդիրները մասնագէտներու թողլով։

« 577. Օձնեցիին Գրուածները   |   579. Գրիգորիս Արշարունի »
© Gratun.org