Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովհաննէս Գ. Օձնեցի

580. Վահանի Դարձը

Նախիջեւանի եւ Խրամի կոտորածէն ետքը տեղի ունեցած մեծ գերութեան առթիւ յիշեցինք նաեւ Խոսրով Գողթան նախարարի որդւոյն մանուկ Վահանի անունը (§ 549)։ Գերութիւնը տեղի ունեցած էր 707-ին, իսկ 12 տարի ետքը, 719ին Էօմէրի կողմէ հրամայուեցաւ գերեդարձը, Օձնեցիին այցելութեան առթիւ (§ 562)։ Վահան, թէպէտ մանկութենէ իսլամական օրէնքի մէջ սնած Վահան անունով, սակայն գիտակ էր իր ծագման եւ ազգատոհմին, եւ ուզեց օգտուիլ ընդհանուր գերեդարձէն՝ ինքն ալ Հայաստան դառնալու համար։ Էօմէր յատուկ սէր մը ունէր իր երիտասարդ դիւանադպիրին վրայ, եւ չուզեց զայն հեռացնել, եւ նոյնիսկ անոր Հայազգի սերունդ ըլլալուն չուզեց հաւատալ, մինչեւ որ Միջագետացի արք տասն եւ հինգ տաճիկք վկայութիւն տուին այդ մասին (ՍՈՓ. ԺԳ. 21)։ Անկէ ետքը ալ Էօմէր ողոքանօք կ՚ուզէր Վահանի միտքէն հեռացնել, սակայն նա իբրեւ շնորհք խնդրեց, որ անգամ մը երթամ, եւ տեսանեմ զորչափութիւն աւերածոյ երկրին իմոյ հայրենեաց, եւ սեփական գաւառիս տիրանամ, եւ ինչ որ պէտք է գործակալ արարեալ կարգադրեմ, եւ նորէն դառնամ ու առ ձեզ հասանեմ (ՍՈՓ. ԺԳ. 22)։ Էօմէր վերջապէս կը զիջանէր, եւ արձակէր զՎահան հրովարտակով, զի բնիկ աշխարհն զԳողթսն առցէ, եւ մի ոք ընդդիմասցի նմա (ՍՈՓ. ԺԳ. 67)։ Վահանի դարձը պէտք է դնենք 719-ի վերջերը, վասնզի Հայաստանի մէջ էր, երբ լուր առ նա հասանէր եթէ մեռաւ Ոմառ (ՍՈՓ. ԺԳ. 23), իսկ Էօմէրի մահը տեղի ունեցած է 720 Փետրուարի 10-ին։ Ետ դառնալուն խոստումը առնող ամիրապետին մեռնելովը, Վահան իզերծանէր ի նորա դաշանցն (ՍՈՓ. ԺԳ. 71), եւ այլեւս չէր ուզեր դառնայ իւր հեշտութեանն որ ի Տաճկաստանի (ՍՈՓ. ԺԳ. 23), այլ ինքզինք մոռցնել տալով կը մնար Հայաստան, եւ իր հայրենական քրիստոնէական կրօնքը կը պաշտէր։ Իւրայիններ ալ գործը աւելի ամուր կապելու համար, խորհեցան զինքն ամուսնացնել, եւ թէպէտ Վահան առաջ կ՚ընդդիմանար, սակայն անոնք բռնադատեցին զնա մեծաւ թախանձանօք, մինչեւ հաւանեցուցանէին (ՍՈՓ. ԺԳ. 71), եւ ամուսնութիւն կնքել կու տային ընտիր օրիորդի մը հետ յազգականութենէ Սիւնեաց տեառն (ՍՈՓ. ԺԳ. 24) որ այն ատեն Բաբգէն նախարարն էր (ՕՐԲ. Ա. 180), իսկ օրիորդին անունը յիշուած չէ։ Վահան կրցաւ բաւական տարիներ խաղաղ կեանք մը անցնել Գողթն գաւառը, իր տունը, որ պէտք է գոնէ տասնմեայ միջոց մը ըլլայ, իր մահուընէն դէպի ետ հաշուելով։ Ըստ այսմ կրնանք հետեւցնել թէ Վահանի այս միջոցին վայելած հանդարտութիւնը, Իմաստասէր եւ քաջարթուն հայրապետին հովանաւորութեան արդիւնքն էր։

« 579. Գրիգորիս Արշարունի   |   581. Պաշտօնն ու Ժամանակը »
© Gratun.org