Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Դաւիթ Ա. Արամոնեցի

581. Պաշտօնն ու Ժամանակը

Օձնեցիին յաջորդութեան կոչուեցաւ Դաւիթ, Կոտայք գաւառի Արամոնք գիւղէն, Երեւանի մօտերը, որուն ոչ նախընթացը գիտենք, եւ ոչ ալ առաջուց ուր տեղի եպիսկոպոս եղած ըլալը։ Տրդատի ժամանակէն կաթողիկոսարանի կալուած եղող գիւղերէն մին եղած է Արամոնքը (ՅՈՎ. 133), որուն այդ առթիւ յիշուիլը՝ կրնայ մեկնուիլ իբր նշանակ Դաւիթի տղայութենէ կաթողիկոսսարանի մէջ մեծցած եւ յառաջացած ըլլալուն։ Իր վրայ ոչ յայտնի ստգտանք, որով մենք ալ իր մասին աւելի որոշ կարծիք մը չենք կրնար յայտնել։ Իր կաթողիկոսութեան տեւողութիւնը հաստատապէս 13 տարի ցուցած է պատմագիրներէն, մէկ երկուքը միայն 12 կը դնեն կամ 12 ու կէս, որովյայտնի կ՚ըլլայ թէ 13-րդ տարւոյն ընթացքին մէջ վախճանած է։ Արդէն ամէն տարեթիւերու մէջ այդ ենթադրութիւնը պէտք է ընել, վասնզի հնար չէ ճիշդ լրացեալ տարիներով տեւեղութիւններգտնել։ Ըստ այսմ Դաւիթի ընտրութիւնը 728-ին դնելով, վախճանը պիտի նշանակենք 741-ին։ Ժամանակակցական հաշիւներով Դաւիթի կաթողիկոսութիւնը կ՚երկարի մինչեւ Հեշամ ամիրապետին վերջին տարիները, իսկ Լեւոն Իսաւրացի կայսեր ճիշդ վերջին տարին, որով այդ կողմէ մեծ փոփոխութեանց հանդիպած չէ։ Հայաստանի ոստիկանը այլեւս Վալիտ չի կրնար ըլլալ (§ 559), վասնզի Ղեւոնդ կը յիշէ, թէ Հեշամի առաջին տարին, որ կ՚ըլլայ 725-ին, Հերթ անուն զօրավար մը զրկուեցաւ աշխարհագիր առնել ընդ աշխարհս Հայոց (ՂՆԴ. 130), որուն բուն ոստիկան՝ այսինքն կուսակալ եղած ըլլալը չի հետեւի, եւ կրնանք տակաւին Վալիտի ոստիկանութիւնը շարունակուած ըսել։ Բայց քիչ ետքը կու գայ Սաիտ զօրավար (ՎԵՐ. 343), մերիններէն Սէթ-Հարաշ կոչուած, իբր Խազիրներու դէմ պատերազմին հրամանատար (ՂՆԴ. 131), որ սովորաբար ոստիկանութեան պաշտօնին հետ կապուած գործ մըն էր։ Իսկ անոր ետեւէն կը հասնի Մսլիմ կամ Միւսլէմա, Հեշամի եղբայրը, իբրեւ գերագոյն իշխան մը (ՎԵՐ. 342)։ Մսլիմ, Հայասատանի մէջ մնացած է, 729 էն սկսելով մինչեւ 731, երբ Հեշամ դժգոհ Մսլիմի Խազիրները վերջնապէս չնուաճելէն, զայն ետ կը կանչէ, եւ Հայասատանի ոստիկանութեան կը յղէ Մրուանպին-Մուհամմէտ զօրավարը, որ նախապէս ալ Հայաստանի կուսակալ եղած կ՚ըսուի (ՎԵՐ. 343), առանց ճշդելու թէ երբ։ Ղեւոնդ Մրուանը իբրեւ Սաիտի կամ Սէթի յաջորդ կը նշանակէ (ՂՆԴ. 143), որով Մսլիմ լոկ զինուորական հրամանատար մը եղած կ՚ըլլայ, եւ Սաիտ ոստիկանութիւնը վարող, իսկ Մրուան երկու պաշտօններն ալ միանգամայն ստանձնող։ Խարիզներու յարձակումները եւ ասպատակութիւնները բաւական նեղութիւն պատճառեցին Արաբացի գունդերուն, եւ մեծ վնասներ հասցուցին Հայաստանի բոլոր գաւառներուն, մինչեւ Զարեւանդի հարաւային կողմերը (ՂՆԴ. 131)։ Թէպէտ Արաբացի բանակը, Հայ գունդերով ալ զօրացած, մերթընդմերթ յաղթութիւններ կը տանէր, սակայն Խազիրներ նոր գունդերով նոր գարուններուն իրենց ապստամբութիւնները կը նորոգէին։ Այս շփոթներու մէջ անցան Դաւիթի առաջին տարիները։

« 580. Վահանի Դարձը   |   582. Աշոտ Պատրիկ »
© Gratun.org