Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Դաւիթ Ա. Արամոնեցի

583. Այցելութեան Հետեւանքներ

Այս միջոցին կը յիշուի Աշոտ պատրիկին Դամասկոս երթալը, թէ ամիրապետին այցելելու, եւ թէ քանի մը խնդիրներ կարգադրելու։ Ասոնց մէջ գլխաւոր կէտ մըն էր Հայոց հեծեալներու տրուած տարեկան թոշակը, որ խածիթա է կոչուած, եւ տարեկան հարիւր հազար դահեկանի կը հասնէր, (ՎԱՐ. 74), եւ հարկաւ մեծ թեթեւութիւն կը բերէր վճարուելիք հարկին վրայ։ Երեք տարիէ վեր այդ վճարումը խափանուած էր (ՂՆԴ. 144), ինչ որ կը հաստատէ մեր վերի դիտողութիւնը, թէ Խազիրներու ասպատակութեանց տարիներուն Հայոց վրայ կասկածով կը նայուէր (§ 582)։ Յարմարագոյն է Աշոտի այցելութիւնը, Խազիրներու վրայ տարուած յաղթութենէն ետքը դնել, Հայերուն կողմէ հաւատարիմ ծառայութեան շօշափելի նշան մը տալէն ետքը, որով մեծ եւ սիրալիր ընդունելութիւն գտաւ Աշոտ ամիրապետին կողմէն, եւ ամբողջապէս ստացաւ երեք տարիներու խափանուած խածիթաները, տարեկան 100,000 դահեկանի հաշուով։ Առաջին անգամ էօմէր մեծարած եւ պատուասիրած էր Հայոց պատրիարքը (§ 562), այս անդամ ալ Հեշամ կը մեծարէր եւ կը պատուասիրէր Հայոց պատրիկը, ուզելով ամրապնդել Հայոց դէպ առ Արաբացիս հաւատարիմ հպատակութիւնը։ Խածիթաներում ոչ միայն խափանուածները տրուեցան, այլ եւ անկէ ետքը անխափան վճարուեցան տարեկանները (ՂՆԴ. 144)։ Մրուանի ոստիկանութիւը 731-ին դնելով, 732 ամառուան տեղի ունեցած կ՚ըլլայ Խազիրներու վրայ յարձակումը, եւ նոյն տարւոյ աշունին կը մնայ Աշոտի Դամասկոս երթայը։ Այս միջոցին Մրուան ալ իր կողմէն ամէն ջանք ըրաւ Հայաստանի մէջ կարգ ու կանոն հաստատելու, եւ տանելի կացոնթիւն մը պատրաստելու Հայերուն։ Պատմիչը կը վկայէ, թէ խաղաղացոյց զամենեյն յարձակմունս բռնութեան եւ զգործողս անիրաւութեան, զաւազակսն եւ զգողսն եւ զթշնամիսն բարեկարգութեան ծայրակոտոր արարեալ ոտիւք եւ ձեռօք, փայտիւ դատապարտէր ի մահ (ՂՆԴ. 145)։ Հարկաւ այդ խըստութիւնները ոչ թէ Հայոց, այլ գլխաւորարար Արաբացի դաղթականներու եւ զինուորականներու վրայ կը տարախուէին, ղի անոնք էին աւաղակներն ու գողերը, եւ մանաւանդ բարեկարգութեան թշնամիները։

« 582. Աշոտ Պատրիկ   |   584. Արամոնքի Հայրապետանոցը »
© Gratun.org