Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Դաւիթ Ա. Արամոնեցի

585. Վահանի Փնտռուիլը

Վահան Գողթնացիի կեանքէն պատմեցինք Հայաստան դառնալը, եւ քրիստոնէութեամբ այնտեղ հաստատուիլը (§ 580)։ Օձնեցիին օրուան հանդարտ կայութիւնը եւ Դաւիթի առաջին տարիներուն ասպատակի եւ պատերազմի շփոթները, Վահանը ամէն մտադրութենէ հեռու պահեցին, եւ կրցաւ խաղաղիկ ապրիլ Գողթնի մէջ, ապաշխարողի կեանք վարելով, եւ իր ակամայ ուրացութեան վրայ ապաշաւելով, եւ զայն քաւելու աշխատելով։ Ամուսնական կեանքն ալ կ՚երեւի թէ խստակրօն ճգնողութեան ենթարկած էր, որովհետեւ զաւակ ունեցած ըլլալը գրուած չէ։ Բայց հնար չէր որ ի սպառ ծածուկ կարենար մնալ իր անձն ու գործը։ Ամիրապետական արքունիքէն գացած ու չդարձած Վահապը հարկաւ պիտի փնտռուէր, ինչպէս ալ եղաւ, եւ ստուգուեցաւ, եւ լուր տրուեցաւ ամիրապետին, թէ դարձաւ ի քրիստոսական հաւատսն եւ արհամարհեաց զօրէնն իւրեանց։ Թէպէտ Հեշամ քրիստոնէութիւնը հալածող չէր եղած, ինչպէս իր նախորդ Եէզիտը, սակայն իսլամական օրէնքով, իսլամութենէ ետդառնալը արգիլուած եւ գլխապարտութեան ոչիր նկատուած էր, ուստի Հեշամ պարտաւոր էր փնտռել տալ, եւ իրօք ալ նորին հրամնաւ յուզէին զնա (ՍՈՓ. ԺԳ. 73)։ Վահանի հալածանաց սկիզբը իր նահատակութենէն հինգ տարի առաջ հաշուուած է (ՍՈՓ. ԺԴ. 77)։ Նահատակութեան թուականն ալ 737-ին ճշդուած լինելով, զինքն փնտռելու հրամանը կ՚իյնայ 732-ին, ճիշդ Հայաստանի խաղաղած տարին։ Պէտք չէ սակայն մտադրութենէ վրիպեցնել, որ Վահան հինգ տարի աստանդական եւ հալածական պտտելով հանդերձ, իր ետեւէն պնդող խնդրակներ, կամ իրենները նեղի դնող պաշտօնեաներ չեն յիշուիր, որով թէ Հեշամ ամիրապետ եւ թէ Մրուան ոստիկան կրօնամոլ եռանդով հետապնդողներ չեն երեւիր։ Զինքը փնտռելու հրամանն ալ, Վահան մտերմական տեղեկութիւններէն իմացած պիտի ըլլայ, վասնզի ոչ ընդհանրապէս ամէն կողմեւ ոչ մասնաւորապէս իրենները, այդ մասին տեղեկութիւն չեն ունեցած։ Հազիւ թէ Վահան շատոցն ի վեր ունեցած կասկածին (ՍՈՓ. ԺԳ. 71) իրականանացած ըլլալը կը լսէ, միտքը կը դնէ լռելեայն խոյս տալ։ Գաղտնիքը մէկու մը չի յայտներ, բաւական դրամական թոշակ եւ պիտոյք կը պատրաստէ, եւ իբր Գողթնեաց իշխան 20 ալ հեծեալ հանելով, ճամբայ կ՚ելլէ դէպի յունական սահմանագլուխը։ Իրեն յանկարծ մեկնիլը տնեցոց մէջ շփոթութիւն կը թողու, կինը մէջտեղ կ՚իյնայ, իր եղբայրներուն Սիւնեաց նախարարներուն լուր կը ղրկէ, եւ ամէնքը մէկէն փնտռելու կ՚ելլեն, եւ Վայոցձոր գաւառի մէջ կը յաջողին ետեւէն հասնիլ, եւ աղաչելով եւ թախանձելով զինքը ետ կը դարձնեն, եւ Սիւնեաց քաղաքը կը բերեն (ՍՈՓ. ԺԳ. 72)։

« 584. Արամոնքի Հայրապետանոցը   |   586. Վահանի Դիմումները »
© Gratun.org