Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Դաւիթ Ա. Արամոնեցի

588. Վահան Ռուծափի Մէջ

Արծկէէ մեկնելէն ետքը, Հայաստանի սահմանէն դուրս կ՚ելլէր, եւ այլեւս հանդիպած տեղերը չեն յիշուիր։ Ճամբան կը հանդիպի բազում հեծելոց դարձեալ ի պատերազմէ ի հիւսիսային կողմանէ, որք կանուխ Խազիրներու դէմ պատերազմող գունդերէն մաս մը եղած պիտի ըլլան (§ 582), եւ որոնք ետ կը դառնային հետեւելով Մրուան ոստիկանին, որ Միջագետքի ոստիկան էր անուանուած, վասնզի նոյն տարին նոր պատերազմ յիշուած չէ։ Ուռհա կամ Եդեսիտ քաղաքը հանդիպելով, փրկչական կենդանագիրին ուխտ կ՚ընէ, Կալինիկիա կամ Ռաքքա քաղաքի մօտերը Եփրատը կ՚անցնի, եւ վերջապէս կը հասնի Ռուծափ կամ Սերգիուպոլիս, այժմ Ռուզաֆա, որ էր բնակութիւն Շամ իշխանին Տաճկաց (ՍՈՓ. ԺԳ. 35), այսինքն Հեշամ ամիրապետին, որ այնտեղ պատահաբար կամ առժամաբար գտնուած ըլլալու է։ Վահանի Ռուծափ հասնիլը՝ հետագայ եղելութեանց օրերը հաշուելով, պէտք է դնել 737 Մարտ 1-ին, մեծ պահոց կէսին։ Իրեն հետ եկող Յովհաննավանքի եւ Երաշխաւորի միաբանները, թերեւս ուրիշներ ալ, ետ կը դարձնէ՝ զի մի ըմբռնեսցին (ՍՈՓ. ԺԳ. 78), եւ ինքն արտաքոյ քաղաքին դադարէր սակաւ աւուրս, սպասելով որ իմացուի եւ փնտռուի։ Երբ լուր մը չ՚ելլեր, ինքզինքը կը յայտնէ ամիրապետին պաշտօնեաներէն ոմանց, որ իրեն նախածանօթներն էին։ Ասոնք գեղանի եւ պայծառ դիւանադպիր՝ այդ գծուծ վիճակին մէջ տեսնելով կը խղճան, եւ կը խրատեն բան մը չյայտնել, եւ իր առաջին դիրքը գրաւել։ Վահան անոնց կը հաղորդէ իր հաստատամիտ քրիստոնէութիւնը, անգիտակցաբար իսլամացած ըլլալը, եւ քրիստոնեայ մնալու իրաւունքը, եւ նոյնը ամիրապետին առջեւ ալ պաշտպանելու համար եղած ըլլալը։ Նոյն միտքով կը դիմք նաեւ առ դպրապետն, որ յառաջն եղեալ էր նորա վարդապետ, յետոյ առ իշխան ոմն, որ զպետութիւն ելումտիցն ունէր, եւ անոնցմէ ալ միջնորդութեան յոյս չգտնելով, իր ըսելիքը գիրի կ՚առնէ, եւ դահճապետին ձեռօք, որ Քարշ իշխան Հիմացւոց կը կոչուի, ամիրապետին յանձնել կու տայ։ Հեշամ գիրը կարդալէն ետքը կը հրամայէ որ Վահապը առջեւը հանեն։ Նախ ողոքանօք, յետոյ խոստումներով, վերջէն սպառնալիքներով կ՚աշխատի Վահանի միտքը թոխել տալ, բայց անօգուտ։ Վահան իր քրիստոնէութեան իրաւունքը կը պաշտպանէ, գանձ ու հարստութիւն կը մերժէ, նոյն իսկ Գողթնեաց իշխանութիւնն ալ վրայ տալ չի վարանիր, միայն կը խնդրէ. Տուր ինձ համարձակութիւն ըստ քրիստոնէից սովորութեան համարձակ ունել ինչ զաւանդութիւն կարգաւորութեան իմոյ (ՍՈՓ. ԺԳ. 35-42)։ Հեշամ կը բարկանայ եւ կը հրամայէ արկանել ի բանտ, եւ զոտս նորա պնդել ի կոչեղս, ուր կը մնայ աւուրս ութն, որ է ըսել Մարտ 9էն մինչեւ 17, օր էր օր տօնին զոր ողոգոմեան կոչեն, այսինքն է Ծաղկազարդի Կիրակին։ Այդ միջոցին Հեշամ ստէպ բանտ զրկել կու տար զիւրեանց օրինաց զվարդապետսն ի վիճել, որոնք ամաչեցեալ դառմային. միւս կողմէ Վահանի վրայ ճիշդ տեղեկութիւն ստանալու համար, երագնթաց պատուիրակներ զրկած էր Մրուանի, որ ի ժամանակին ի Միջագետս հանդիպեցաւ (ՍՈՓ. ԺԳ. 44), կամ լաւ եւս Միջագետքի ոստիկան էր եղած (ՎԵՐ. 350)։ Նա կը պատասխանէր, թէ Վահան յիմաստութենէ ոչ օտար եւ բարետոհմիկ մէկն է, եւ չի հիւանդ ոք կամ այլացաւ կամ օտարուսումն։ Վահան բանտին մէջ եղած ատեն կը մերժէր Յակոբիկ Ասորի երէցին ձեռքէն հաղորդուիլ, եւ վերջին օրը բանտապանէն հրաժեշտ կ՚առնէր, շնորհակալ ըլլալով որ գթութեամբ զիս ընկալար (ՍՈՓ. ԺԳ. 44)։

« 587. Վահանի Թափառումները   |   589. Վահանի Նահատակուիլը »
© Gratun.org