Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Կոստանդին Ա․ Բարձրաբերդցի

1150. Հասան Ջալալ

Յիշեցինք Խաչէնի իշխան Հասան Ջալալը, թէ ինչպէս Արղունի ձերքէն ազատելով Սարթախի հովանաւորութեան ապաւինած էր, եւ թէ Սարթախի տաճկահաւատ ազգականներէն սպաննուելովը՝ Արղուն կը զօրանար (1137)։ Հասան Ջալալ, Զաքարէ եւ Իւանէ Օրբելեաններուն քրոջ եւ Վախթանկ Տօնկիկ իշխանի որդի էր, որ մօրը եւ Զաքարէ ու Իւանէ եղբայրներուն հետ Երուսաղէմի ուխտագնացութիւնն ալ կատարած էր, եւ շատ բարեպաշտ կեանք կանցնէր (ԿԻՐ. 145)։ Արղուն անգամ մը շատ նեղած էր զայն եւ ընդ բազում պատժօք զնա արկեալ հարկերու պատրուակով (ԿԻՐ. 175), բայց Հասան Ջալալ յաջողած էր Սարթախի պաշտպանութիւնը վայելել, որուն մօտ ապաւինած էր, եւ իրեն հետ նաեւ Գրիգոր Տղայ ծերունի իշխանը, Դեսում երիտասարդ իշխանը, Մարկոս վարդապետ եւ Գրիգոր եպիսկոպոս (ԿԻՐ. 207)։ Երբոր Արղուն կրկին զօրացաւ, պատճառանօք պարտուց եւ հարկի՝ ի կալանս արար Գոնցա Վրաց թագուհին, Խօշաք անոր աղջիկը, Շահնշահ Օրբելեանը՝ Զաքարէի որդին, եւ Հասան Ջալալ Խաչէնի իշխանը։ Առաջինները ազատեց ծանր փրկանքով, իսկ Հասան Ջալալը չուզեց թողուլ, ու նեղէր անհնարին կտտանօք, եդեալ ի պարանոց նոցա,, եւ երկաթս յոտս, եւ այս գլխաւորապէս վասն առաւել քրիստոնէութեանն, որուն մեծ պաշտպան էր Հասան Ջալալ, եւ այս պատճառով թշնամիք էին նմա ամենայն տաճկահաւատք, եւ յորդորէին զԱրղունն ի սպանութիւն նորա։ Հասան Ջալալի աղջիկը Ռուզուքան, ամուսնացած էր Չարմաղանի որդւոյն Բուրա զօրավարին հետ, եւ համարձակութիւն ունացաւ Հուլաւունին դիմել, որ Տօղուզ տիկնոջ միջնորդութեամբ հօրը ազատութիւնը ընդունի։ Արղուն հազիւ թէ Ռուզուքանի միտքը լսեց, անմիջապէս Հասան Ջալալ Խաչենցին հրամայեց սպաննել, եւ երթեալ Տաճկացն անգամ յօշեցին զնա, եւ այսպէս մարտիրոսացաւ քրիստոնէութեան հաւատքին համար (ԿԻՐ. 229), իսկ մարմինը նետուած տեղէն հաւաքուելով Գանձասարի մէջ թաղուեցաւ (ՎԱՐ. 153)։ Թուականը 1261 դրուած է Կիրակոսէ (ԿԻՐ. 230), եւ թէպէտ Վարդանի մէջ 1251 կը նշանակուի (ՎԱՐ. 152), սակայն պարզ գրչագրութեան սխալ պէտք է ըլլայ, վասն զի քիչ մը ետքը կը գրէ, թիւքս խորհրդաւոր Չ որ է կատարեալ հանգիստ, եւ Ժ սուրբ, եւ յայսմ թուաբերութիւն եղած է կըսէ երանելոյն հանգիստը (ՎԱՐ. 153)։

« 1149. Ստեփանոս Տէրյուսկանորդի   |   1151. Ուրիշ Նահատակներ »
© Gratun.org