Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սիոն Ա. Բաւոնեցի

605. Պարտաւի Ժողովը

Սիոն կաթողիկոս ոստիկանի պաշտպանութեամբ պաշտօնի կոչուած, դիւրաւ պիտի կարենար երկրին մէջ հանդարտութեան եւ գործոց բարեկարգութեան մտադրութիւն դարձնել, եւ Օձնեցիի օրէն ասդին բարձի թողի եղած եկեղեցական կանոններուն պահպանութիւնը վերանորոգել, եւ սպրդած զեղծումները դարմանել։ Մանաւանդ որ ինքն Սիոն ալ կ՚ընդունի, թէ ամ յամէ արժան է հասանել, քննել եւ տեսանել զկարգս եկեղեցւոյ (ԿԱՆ. 130)։ Այդ փափաքանաց, եւ այդ յաջողութեան արդիւնք է հարկաւ, որ նորընտիր կաթողիկոսը կրցաւ եկեղեցական ժողովի մըն ալ գաղափարը յղանալ, եւ զայն հաւաքել եւ նոր կանոնները սահմանել։ Սիոնի ժողովին ժամանակը անհրաժեշտաբար պէտք է կանխենք, եւ անոր կաթողիկոսութեան սկիզբները դնենք, վասն զի Սիւլէյման ոստիկանի հովանաւորութեամբ ստացուած առժամեայ հանդարտութիւնը վաղանցուկ եղաւ, եւ Հայաստան նորէն խռովութեանց եւ աղետից մատնուեցաւ, եւ անոնց մէջ հնար չէր եկեղեցական ժողովի հաւաքել երկրին եպիսկոպոսները եւ նախարարները։ Այդ տեսութիւններով Սիոնի ժողովը հնար չէ 768 տարիէ անդին յետաձգել։ Իսկ ժողովներու սովորական տեղը եղող Դուին քաղաքը, այլ եւս անյարմար դատուեցաւ, վասնզի գրեթէ քաղաքին կերպարանը փոխակերպուած էր իսլամ գաղթականներուն շատնալով, եւ անդստին Դաւիթ Արամոնեցիին օրէն Դուին ծանր սկսած էր գալ, նոյնիսկ կաթողիկոսներու սովորական բնակութեան։ Որոշ չենք գիտեր, թէ երկու Տրդատները յանձն առին Դուին դառնալ, թէ ոչ Արամոնքի հայրապետանոցին մէջ բնակեցան։ Այս պատճառով Աղուանից կաթողիկոսութեան աթոռանիստ՝ Պարտաւ քաղաքը յարմարագոյն դատուեցաւ, եւ այնտեղ հաւաքուեցան երկու ազգերէն եպիսկոպոսներ եւ նախարարները։ Ներկաներուն մէջ յանուանէ յիշուած են, Հայոց կողմէն Սիոն կաթողիկոս, Գէորգ Ոստանի, Սադովկ Սիւնեաց, եւ Եսայի Գողթան եպիսկոպոսներ, Սահակ Բագրատունի պատրիկ, եւ Ատրներսէհ Սիւնի, Սմբատ Բագրատունի, Մեհրուժան Արծրունի, Վահրամ Խորխոռունի, Արտաւազդ Աշոցեան, Վահան Վանանդեցի, եւ Սահակ Գողթնացի նախարարներ։ Իսկ Աղուանից կողմէն, Դաւիթ կաթողիկոս, եւ Վարազքուրդակ Վաչագանեան, Վարդան Սատոնեան, եւ Տիրիկ Քարոնեան նախարարներ։ Յիշուած անունները քիչ են, բայց կ՚երեւի թէ միայն շատ նշանաւորները յիշուած են, եւ հարկաւ ուրիշ Հայ եպիսկոպոսներ եւ քանի մը Սղուան եպիսկոպոսներ ալ գտնուած են։ Միւս կողմէն Սիոն կը յայտարարէ, թէ կոչեցի զեպիսկոպոսակիցս իմ, այլ թէ ի բտնագոյն գործավար իծխեցողացս՝ որ ընդ մեզ կեան, եպիսկոպոսացս խափան եղեւ, ի նոցանէ առ մեզ գալ, բայց անոնք որ չկրցան գալ, հաւանական իւրեանց թղթով գրեցին մեզ ածել յաւարտումն բարի զբարիսքապէս խորհուրդն (ԿԱՆ. 131)։ Ըստ այսմ գրաւոր հաւանութեանց զօրութեամբ, Պարտաւայ ժողովը բազմագոյն եպիսկոպոսներով գումարուած ժողովի ոյժը ունեցաւ։ Կանոնագիրքը Պարտաւի կանոններէն անմիջապէս ետքը կը դնէ Վաչագանի կանոնները, որք կանուխ ժամանակաւ հաստատուած են (§ 347), բայց թերեւս այս առթիւ նորէն կրկնուեցան։

« 604. Ընտրութիւն և Նախընթաց   |   606. Պարտաւի Կանոնները »
© Gratun.org