Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սիոն Ա. Բաւոնեցի

608. Նորէն Կեղեքումներ

Սիոն կաթողիկոս Պարտաւի ժողովը աւարտելով, եւ վերանորոգուած կանոնները բոլոր եպիսկոպոսներուն հաղորդելով, մխիթարուած կը դառնար Հայաստան, հարկաւ ինքնիրեն լաւագոյն օրերու շրջան մը խոստանալով, ինչ որ սակայն չէր իրականանար, նորէն ոստիկանի փոփոխութեան պատճառով։ Սիւլէյմանը, որուն իշխանութենէն յաջող արդիւնքներ կ՚ակնկալուէին, նորէն հրապարակէն հեռացած կը գտնենք, եւ իբր ոստիկան կը ներկայանայ միեւնոյն Հասան որդի Կահաթրայ (ՂՆԴ. 170), որ իրաւամբ դժպհի եղած էր Հայերուն աչքին։ Չենք գիտեր թէ ինչ աղբիւրէ քաղած ենլուրերնին, անոնք որ Սիւլէյմանը վաղամեռիկ եղած կ՚ըսեն (ՉԱՄ. Բ. 413), թերեւս աւելի հաւանակ է զայն ետ կանչուած կարծել, որովհետեւ իր խոհեմ ընթացքը եւ հարկահանութեան մէջ նուազ խստութիւնը չէին կրնար հաճելի ըլլալ արծաթասէր Ապու-Ճաֆէր ամիրապետին։ Հասանի նորէն ոստիկանութեան անցնելովը կը սկսին նորոգուիլ երկրին մէջ հարստահարութիւնները եւ կեղեքումները, կը գրգռուէին ամենուն զգացումները, եւ կը բորբոքին նախարարներուն խլրտելու պատրաստուած միտքերը։ Ղեւորնդի պատմութեան մէջ Սիւլէյմանի ոստիկանութեան յիշտակութիւն չ՚ըլլար, եւ միահետ կը շարունակէ Հասանի չարաշուք գործունէութիւնը, սակայն թէ՛ Սիոն ընտրութեան մասին պատմուած պարագաները, եւ թէ՚ Պարտաւի ժողովին կանոնները, հաստատուն փաստեր են Սիւլէյմանի միջանկեալ պաշտօնավարութեան։ Միայն որոշակի չենք կրնար ճշդել Սիւլէյմանի դադարելուն եւ Հասանի վերստին գալուն ճիշդ թուականը, վասնզի Հայաստանի խլրտելուն սկիզբը կ՚իյնայ 774-ին, եւ հինգ տարիներու միջոց մը կը մնայ Պարտաւի ժողովէն մինչեւ խլրտումը։ Իսկ Սիոնի կաթողիկոսութեան տեւողութիւնը, մի բաղդատած բոլոր ցուցակներուն մէջ հաստատապէս 8 տարի գրուած է, եւ միայն մէկ ցուցակին 27 դնելը (ՍԱՄ. 268), թերեւս ի նախդիրը Ի թուատառ առնելու թիւրիմացութեան հետեւանք է։ Ըստ այսմ Սիոն տարիները պէտք է զետեղել 767-էն մինչեւ 775, որ տարին նշանաւոր է Ապու-Ճաֆէր ամիրապետին եւ Կոստանդին Կոպրոնիմոս կայսեր մահերովը, որոնց յաջորդեցին իրենց զաւակաները Մուհամմէտ-Մահատի ամիրապետ, եւ Լեւոն Դ. Խազիր կայսր։ Սիոն բարեգուշակ ակնկալութեանց ներքեւ կաթողիկոսութեան բարձրացած, ինքն ալ դառնաղէտ տագնապներու բաժակը քամեց, եւ անհնարին խռովութեանց եւ շփոթութեանց մէջ իր կեանքը վերջացուց։

« 607. Սուրբ Գրոց Կանոնը   |   609. Արտաւազդ և Մուշեղ »
© Gratun.org