Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Ա․ Կլայեցի

1152. Ընտրութիւն ու Նախընթաց

Կաթողիկոսական ընտրութիւնը քիչ մը ատեն ուշացաւ, որովհետեւ այնչափ մեծ էին երկրին տակնուվրայութիւնը, եւ մայրաքաղաքին աւերածը, եւ ազգայնոց շփոթութիւնը ու Հեթումի սուգը, որ դատարկուած աթոռին մտադրութիւն դարձնել շատ ետեւ կը մնար։ Հեթում շարունակ՝ մէկը սպանուած, միւսը գերութեան գացած զաւակներուն ցաւով տոգորեալ էր, եւ Ակների վանքը կը յաճախէր հոգեւորական մխիթարութիւն գտնելու (ՀԱՅ. 474)։ Աստուածայայտնութեան տօնին ալ՝ Մամեստիոյ մէջ, ո՜ւր են Լեւոնն ու Թորոսն՝ հեծկլտանքներովը, բոլոր ներկայ եկեղեցականներն ու իշխանները կը լացնէր (ՀԱՅ. 475)։ Ինն ամիսներ կը լրանային Կոստանդին Բարձրբերդցին կաթողիկոսին 1267 ապրիլին վախճանելէն ի վեր (§ 1143), բայց ընդհանուր սուգին հետ խառնուելովը, յաջորդի ընտրութեան հոգածութիւնը մոռցուած էր, բայց իսպառ ալ աթոռը պարապ թողուլ հնար չէր։ Գործերուն պահանջը ստիպեց ընտրողական ժողով գումարել Մսիս մէջ, որ է նոյն իսկ Մամեստիա քաղաքը, եւ որ Սիսի աւերածէն ետքը պետութեան կեդրոն էր եղած։ Ժողովին եկողներուն համար, յԱրեւելից մինչեւ ցԿիլիկիա ըսուիլը (ՍԻՍ. 249), արեւելեան եպիսկոպոսներուն ալ մասնակից եղած ըլլալը կը ցուցնէ, եւ գուցէ անոնց սպասելնին ալ յապաղման պատճառներէն մին եղած էր։ Ժողովը գումարուեցաւ եւ կաթողիկոս ընտրուեցաւ արժանաւոր վարդապետն Յակոբ, եւ հանդիաւորապէս օծուեցաւ 1268 փետրուար 12-ին, Բուն Բարեկենդանի նախընթաց, Սահակ Պարթեւի եւ Ղեւոնդեանց ու Վարդանանք տօներուն մէջտեղ հանդիպող կիրակին (ՍԻՍ. 249)։ Նորընտիր կաթողիկոսը յիշած ենք արդէն երկիցս Կոստանդնուպոլիս Յոյներու հետ միաբանական բանակցութեանց երթալուն առթիւ (§ 1135)։ Իրեն անխտրաբար տրուած Սսեցի, Տարսոնցի եւ Կլայեցի անունները չեն ներեր որոշել թէ որը իր ծննդավայրն եւ որը իր պաշտօնավայրն եղած է, բայց աւելի գործնական եղած է Կլայեցի կոչումը (ՏԱԹ. 638), եւ զայն մենք ալ ընդունած ենք։ Իսկ այս կոչման հիմ կը նկատենք Հռոմկլայի հայրապետանոցին մէջ մնայուն պաշտօնավարելը, իբր կաթողիկոսին օգնական, մեծ բանագնացութեանց պատուիրակ (1090), բացակայութեան աիեն տեղը բռնող (§ 1138), եւ անշուշտ կաթողիկոսութեան ալ տեղակալ՝ աթոռին 10 ամիսներ պարապ մնացած միջոցին։ Նա անխտիր կոչուած է Գիտնական (ՍԱՄ. 151) եւ հռետոր որ իր ուսումնական կարողութեան ապացոյցն է, եւ որով գերագոյն յոգունց կացեալ ըսելու արժանացած է (ՎԱՀ. 227)։ Արդէն Մեծքարի վարդապետանոցին առաջնորդ եղած ըլլալն ալ (ՍԻՍ. 196), նոյն բանը կը հաստատէ։ Իսկ Արեւելեաց մասնակցութեամբ ընտրուիլը՝ անխարդախ եւ անկեղծ հայադաւան ուղղութեան յայտարարն է։

« 1151. Ուրիշ Նահատակներ   |   1153. Արդիւնք և Արժանիք »
© Gratun.org