Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սիոն Ա. Բաւոնեցի

613. Սիոնի Մահը

Ղեւոնդ պատմագիր, անմիտ խորհուրդ կը դատէ Հայոց խլրտումը (ՂՆԴ. 173), եւ շարժումը քաջալերող մոնողոնը խաբեբայ եւ մոլեկան (ՂՆԴ. 174), եւ ստապատում մոլորեալ (ՂՆԴ. 176) կ՚անուանէ, իսկ անոր խօսքերը վնասակար խրատ, եւ նենգութեան խրատ (ՂՆԴ. 176)։ ընդհակառակը կը գովէ Աշոտ Սահակեան Բագրատունին, որ զի էր այր խոհական հանճարով, ոչ միաբանեաց ի գործ վնասակար աղէտին (ՂՆԴ. 174)։ Ժամանակակից եւ գրեթէ անակատեսի այս դատողութիւնը իրեն ծանրակշռութիւնն ունի եւ իրօք միտքի մօտ չէր, որ Հայեր իրենց տկար ոյժերով կարենային Արաբական ինքնակալութեան դիմադրել։ Եթէ կէտ մը կայ, որ իբրեւ չքմեղանք կրնայ յիշուիլ, այն ալ անհանդուրժելի եւ անտանելի դարձած վիճակն էր, որ մարդը յուսահատութեան կը տանէր, որ այլսեւ չէր կրնար կշռելով եւ չափելով ձեռնարկներ ընել։ Այդ դիտողութիւնը կ՚ընենք հետեւեցնելու համար, թէ ի՞նչ եղաւ արդեօք պարագայից մէջ Սիոմ կաթողիկոսի վարած դերը, եւ թէ ի՞նչ կացութեան մէջ կը գտնուէր նա, երբոր աթոռանիստ Դուինի մէջ եղող Արաբացի գունդեր Հայերը կը ջարդէին, եւ Հայգունդեր Արաբացիներուն դէմ կը պատերազմէին անհաւասար զօրութեամբ եւ անյոյս ձեռնարկով։ Սիոնը կը ներկայանայ մեզի իբր խոհական միտք եւ կշռադատ հողի, կարգաւորութեան եւ բարեկարգութեան աշխատող, թէ Աղձնեաց եպիսկոպոսութեան ժամանակէն եւ թէ կաթողիկոսութեան առաջին տարիներէն, տիրապետող ինքնակալութեան եւ կուսակալութեան հետ հաշտ վարուող, եւ այսպէս երկրին բարօրութեան օգտակար հնարաւոր դիւրութիւններու հետապնդող։ Հարկաւ պիտի չկարենար խլրտող նախարարները քաջալերել, եւ ապագայ աղէտները նախատեսելով Աշոտ Սահակենի հետ պիտի ըսէր. Գիտեմ ես զբարս անաստուածութեան իշխանին Իսմայէլի, զի ոչ դադարէ մինչեւ կատարէ զկամս անձին իւրոյ (ՂՆԴ. 176)։ Պատերազմներու պատմութեան մէջ Սիոնի անունը յիշուած չէ, անոր դիմող մը եղած չէ, անոր խօսքը փնտռուած չէ, այն ալ իր ներքին կսկիծէն, եւ իր ժողովուրդին աղէտներէն ընկճուած, լացով ու կոծով ու ողբով կնքած է իր կեանքը, ճիշդ Արճէշի եւ Բագրեւանդի արկածներուն օրերը։ Պատմութիւնը իր մահուան պարագաներ չի յիշեր, բայց ժամանակը ու եղելութիւնները բաւական են սիրտի ցաւէն վախճանած ըլլալը հաւաստել։

« 612. Բագրեւանդի Պատերազմը   |   614. Նախընթացն ու Մայրը »
© Gratun.org