Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Ա․ Կլայեցի

1153. Արդիւնք և Արժանիք

Յակոբին համար կը կարդանք, թէ արար զլուծմունս գրեանցն դժուարագոյն բանիցն (ՍԱՄ. 151), բայց իրմէ գրուած այսպիսի աշխատութիւն մը մեզի հասած չէ, եւ իբր իր գրական կարողութեան նմոյշ ունինք միայն Աստուածնայ ծննդեան Երգեցէք շարականը (ՏԱԹ. 638), որ իր գեղեցիկ ոճով ու վսեմ իմաստներովը մեծ փաստ մը կընծայէ Յակոբի արժանիքին։ Սոյն շարականին յօրինուածը կը ցուցնէ միանգաման Աստուածածնայ ծննդեան տօնին սկսելուն ժամանակը, վասնզի Աստուածածնայ տօներէն միայն անոր ննջման կամ Փոխման կամ Վերափոխման յիշատակութիւնն էր, որ նախապէս Հայ եկեղեցւոյն մէջ կը կատարուէր, իսկ Աւետումն ու Տեառընդառաջը իբր Աստուածայայտնութեան յարակից կը նըատուէին։ Այլ թէ Յակոբը իբր կաթողիկոս զայն կարգադրեց եւ Յակոբ պատշաճը գրեց, ճշդել դժուար է, որոշակի գրուած յիշատակ մը չգտնուելուն։ Յակոբի պէս ուսումնական անձի մը վայել էր Ընդհանրական գիր մըն ալ պատրաստել, եւ պարտուպատշաճ հրահանգներն ու հրամանները տալ եկեղեցական բարեկարգութեան կանոնները յիշեցնելով, եւ այդ միտքը ունեցած ըլլալը պատմական յիշատակներէ կը քաղուի։ Միայն թէ հայրապետանոցի դիւանին մէջ գտնելով Ներսէս Կլայեցիի նշանաւոր Ընդհանրականը (963), եւ հիանալով անոր պարունակութեան վրայ, պէտք չէ տեսած իր կողմէն նոր մը խմբագրել, եւ գոհացած է զայն արտագրել տալ բազմաթիւ օրինակներով, եւ զայն հաստատող եւ անոր ընթերցումը հրամայող թուղթ մը իր կողմէն աւելցնելով ցրուած է բոլոր գլխաւոր վիճակները եւ հայաբնակութեան կեդրոնները (ՉԱՄ. Գ. 2689)։ Յակոբ Կլայեցիին կողմէ Ներսէս Կլայեցիի մասին ցուցուած այս յարգանքը, պէտք չէ երբեք ձախողակի մեկնութեան տանիլ, իբր թէ նոր աշխատութենէ խուսափելու նպատակով եղած ըլլայ, որովհետեւ այդպիսի աշխատութիւն մը երբեք ծանր պիտի չգար Գիտնական կաթողիկոսի մը։ Մինյ միւս կողմէն մեծապէս դրուատելի պէտք է ըսուի, նախնեաց յիշատակին հանդէպ ցուցուցած ակնածանքը, եւ ճշմարիտ արժանեաց համար վկայած անկեղծ գնահատումը։

« 1152. Ընտրութիւն ու Նախընթաց   |   1154. Լևոնի Գերեդարձը »
© Gratun.org