Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ստեփանոս Ա. Դըւնեցի

624. Ժամանակակից Դեպքեր

Ժամանակակից դէպքերն ալ մեծ կարեւորութիւն չեն ներկայեր։ Արաբացւոց եւ Յունաց ընդհարումները այս անգամ Հայաստանէ հեռու տեղի ունեցած։ Հարուն ուզեց Կիլիկիոյ կողմերը ընդարձակել եւ ամրացնել, եւ Կիպրոսի վրայ տորմիղ ղրկեց, եւ Երինէ դշխոյ այն կողմերը դարձուց կայսրութեան պաշտպանութիւնը (ՎԵՐ. 384)։ Իսկ Հայաստանի մէջ Մեհրուժան Արծրունի ուրացեալ, իր նախարարութեան տանուտէրութեանը մէջ հաստատուած, Շապուհ եւ Վարդ Մամիկոնեանները սպաննեց, որպէս թէ իր պատճառս հօր նոցա Մուշեղայ եղեւ աղէտն մեծ (ՎԱՐ. 76), այսինքն է Արճէշի եւ Բագրեւանդի կոտորոծները եւ եղբայրներուն նահատակութիւնը, գուցէ եւ իր ուրացութիւնն ալ աղէտներուն մէջ կը համրէր։ Բայց ինքն Մեհրուժան ալ վրէժխնդրութեան զոհ գնաց՝ վասզի Դաւիթ Մամիկոնեան ալ՝ իրեններուն վրէժը կը լուծէր Մեհրուժանը ըսպաննելով (ՉԱՄ. Բ. 417)։ Նախարարներուն ընտանեկան վէճերուն կարգէն յիշատակութեան արժանի Ջահապ Պարսիկին ըրածը։ Ջահապի կի էր եղած մի ի քերց նոցա (ՎԱՐ. 76), որ ծօսքին կարգով՝ Շապուհ եւ Վարդ Մամիկոնեաններու չոսր քոյրերէն մէկուն կ՚երեւի ակնարկել (§ 612), սակայն հետեւանը ոչ թէ Մամիկոնեաններու, այլ Բագրատումիմերու վրայ կու գայ ծանրանալ։ Վասնզի Ջահապ յափշտակեալ էր մասն ինչ յԱրշարունեաց, եւ խորհէր տիրել ի ձեռն կնոջն բոլոր աշխարհին (ՎԱՐ. 76), եւեթէ Ջահապ իր կնոջ իրաւունքովը Արշարունեաց գաւառին կ՚ուզէր տիրանալ, պէտք է Բագրատունիներու հետ գործ ունեցած ըլլար, վասնզի Բագրատունի Աշոտ մսակերն էր, որ գանձագին արար զգաւառ Արշարունեաց յազգէն Կամսարականաց (ԱՍՈ. 108)։ Ըստ այսմ պէտք է որ Ջահապի կինը Բագրատունի մը եղած ըլլայ՝ Աշոտի եւ Խապուհի քոյր, եւ ոչ Մամիկոնեան մը՝ Շապուհի եւ Վարդի քոյր։ Իրօք Աշոտ եւ Շապուհ եղան որ զէնքի զօրութեամբ Ջահապը վանեցին, Շիրակն ու Աշոցքն ալ գրաւեցին, եւ իրենց մէջ հասարակ բաժանեցին զհայրենիս իւրեանց (ՎԱՐ. 76)։ Այս առթիւ Սմբատ իր կեդրոնը Կոգովիտ գաւառէն կը հանէ, եւ Արշարունեաց մէջ կը հաստատէ (ԱՍՈ. 108), եւ շինէ զԿամախ (ՎԱՐ. 76), որ յայտնապէս շփոթուած անուն մըն է, եւ Կամախի Անին՝ Շիրակի Անիին հետ փոխանակուած է։ Ապա թէ ոչ, ոչ Աշոտ եւ ոչ ուրիշ Բագրատունիք՝ Կամախի կամ Դարանազիի գաւառին երբեք չտիրացան։

« 623. Տարիքն ու Մահը   |   625. Ընտրութիւնն ու Մահը »
© Gratun.org