Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովսէփ Բ. Փարպեցի

630. Յովսէփի Դիմադրութիւնը

Խուզիմա նպատակին չհասնելէն բարկանալով, եւ իր կամքին առջեւ չերթալը իրեն պզտիկութիւն ու անարգանք նկատելով, խարդախ ձեւերու դիմեց։ Երեք սպասաւորներու գլուխը մէկ մէկ պայուսակի մէջ իբր թէ երեք դաստակերտներու գիները դրած, բանտ տանիլ տուաւ, ընդ միւս կողմն գաղտագծծութեամբ դուրս հանելու պայմանով, եւ իբր թէ կաթողիկոսը գինը առած եւ վաճառման հաւանութիւն տուած ըլլայ, Յովսէփը բանտէր կ՚ազատէ եւ հայրապետանոց կը դարձնէ, եւ ինն ալ Արտաշատի, Կաւակերտի եւ Հոռոմոցմարգի կալուածները բռնի կը գրաւէ եւ կ՚իւրացնէ։ Բայց կաթողիկոսը այդ խարդաւանանքէն ետքը ալ եկեղեցւոյ իրաւունքը պաշտպանելէ ձեռնթափ չ՚ըլլար, աներկիւղաբար գործին կը հետեւի եւ բազում պնդութիւն ցուցնելով, գործը մինչեւ յատենի ուղղոց կը տանի։ Ոստիկանին դէմ բողոքի ատեանը, կրնայ ամիրապետին ատեանը ըլլալ, որ ուղղոց ատեան կրնայ կոչուիլ, ոստիկանին անիրաւութիւնը դատապարտելուն եւ կաթողիկոսարանի իրաւունքը ճանչնալուն համար, ինչ որ կատարելապէս կը յարմարի Հարուն-էլ-Ռաշիտի, օրէնսգիտութեամբ եւ մեծանձնութեամբ հռչակուած ամիրապետին։ Բայց անտեղի չէր ըլլար իսլամական օրէնքի թարգման դատաւորներու վրայ ալ իմանալ, որոնք իբր անկախ իշխանութիւն միշտ կը գտնւէին վարչական իշխանութեանց մօտ։ Որն եւ ըլլայ ատեանը, վճիռը մասամբ կաթողիկոսին նպաստաւոր կ՚ըլլայ, եւ Կաւակերտ ու Հոռոմոցմարգ դաստակերտները ետ կ՚առնուին ի ձեռաց ոստիկանին չարի, բայց Արտաշատ միանգամ ընդ միշտ կաթողիկոսարանին ստացութենէն կ՚ելլէ, ու անտի եւ առյապայ օտարներու ձեռք կը մնայ։ Այս առթիւ կը կատարուի ոստիկանի փոփոխութիւնն ալ, որովհետեւ Խուզիմա պաշտօնէն կ՚ելլէ, եւ տեղը կը ղրկուի նոր ոստիկան մը, ամենայն հաւանութեամբ Հօլ անուն (ՅՈՎ. 144), որուն ոստիկանութիւնը Վարդան ալ Յովսէփի օրերուն կը դնէ (ՎԱՐ. 80)։ Հարկաւ անհնար էր որ Խուզիմայի գործին անիրաւութիւնը վճռուելէն ետքը, պաշտօնի վրայ թողուէր։ Յովսէփ կաթողիկոսի համար ստուգիւ մեծ գովեստի փաստեր են, եկեղեցական ստացութեանց մասին ցոյց տուած հաստատամտութիւնը, եկեղեցւոյ նուիրական իրաւունքները պաշտպանելու համար խոստովանողական տանջանքներ կրելը, խարդաւանանքը մէջտեղ հանելու համար աներկիւղ ձեռնարկը, եւ վերջապէս ճարտար փաստաբանութեամբ յափշտակեալ կալուածները մեծաւ մասամբ ետ դարձնելու յաջողիլը։ Աւելցնենք նաեւ՝ անխիղծ եւ անիրաւ ոստիկանին ձեռքէն երկիրն ազատելը, ինչ որ անուղղակի կրցած է ազդել նոր ընտրուած ոստիկանին, որուն վրայ չեն պատմուէր Սիւլէյմանի եւ Խուզիմայի անլուր բռնութիւնները։ Այս դիտողութիւններն էին որ մեզի կը թելադրէին Յովսէփը Կտրիճ եւ ոչ Կարիճ մականուանել (§ 629

« 629. Ընտրութիւնն ու Ագարակները   |   631. Դիպուածներ և Մահը »
© Gratun.org