Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Դաւիթ Բ. Կակաղեցի

633. Յովսէփ և Սահակ

Դաւիթի կաթողիկոսութեան սկիզբները տեղի ունեցաւ Յովսէփ եւ Սահակ իշխաններուն նահատակութիւնը, որք տօնելի սուրբեր են մեր եկեղեցւոյն մէջ (ՏՕՆ. 161)։ Հագարացի իշխանազուն մը, որուն ազգատոհմը Կայս է կոչուած (ՎՐՔ. Դ. 293), իսկ անունը չէ յիշուած, Կարնոյ մէջ կը հաստատուի, տեղացի Հայերէն քրիստոնեայ կին կ՚առնէ, եւ կնոջ կը ներէ ոչ միայն իր կրօնքը պահել, այլեւ զաւակները քրիստոնեայ մեծցնել եւ մկրտել (ՅԱՍ. Ա. 40)։ Ասոր զաւակներն են Եուսուֆ եւ Իսաք, կամ Յովսէփ եւ Սահակ, եւ երրորդ մը անունը անծանօթ մնացած։ Գործը խնդիրի նիւթ չ՚ըլլար, մինչեւ որ տղաքը մեծնան եւ Յովսէփ կ՚ամուսնանայ եւ զաւակներ ալ կ՚ունենայ։ Բայց ի սպառ ալ գաղտնի չէր կրնար մնալ, եւ իսլամ հօր քրիստոնէացած զաւակներ լինելինին կը սկսի խօսուիլ։ Պզտիկ զաւակը կը յաջողի շուտով յունական սահմանը անցնիլ. բայց մինչեւ որ Յովսէփ տունով տեղով փոխադրուի, եւ Սահակն ալ անոր օգնէ, լուրը իշխանութեանց կը հասնի, եւ երկուքն ալ ձերբակալելու ետ ատեան հանելու հրամանը կը տրուի, եւ կը բանտարկուին։ Վկայաբանութիւնը կը յիշէ Քուրդիկ Մամիկոնեան իշխանի մը անունը, որ երկու եղբայրները մէկտեղ տանելու ջանք է ունեցեր, բայց գործը չկարգադրած Յովսէփ եւ Սահակ ձերբակալուեր են (ՎՐՔ. Դ. 295)։ Ասոնք իրենց հօրենական հաւատքին դառնալու համար ատեանի մեջ հարցափորձուելէ ետքը կը բանտարկուին, սպառնալիք եւ ողոքանք կը գործածուին, իսլամ օրէնսգէտներ համոզելու կ՚աշխատին, մինչեւ իսկ հայրերնին յորդորներ կը խօսի, կեղծ հաւանութեամբ ազատելու եւ ետքը յունականներկիր անցնելու։ Բայց երկու եղբայրներ, իրենց միտքէն չեն դառնար, եւ յօժարակամ յանձն կ՚առնեն գլխատումը, որ կը վճռուի իբր ուրացեալ իսլամներ նկատուելնուն համար։ Ոստիկանի անունը չկայ պատմութեան մէջ, եւ վճիռ տուողն ալ քաղաքապետ քաղաքին եւ գաւառին Կարնոյ (ՎՐՔ. Դ. 295) կամ իշխան քաղաքին Կարնոյ (ՅԱՍ. Ա. 40) անունով կը յիշուի, եւ շատ հաւանական է որ առանց իսկ ոստիկանին մասնակցութեան, տեղական դատաւորին վճռով գլխատուած են, ինչ որ իսլամական օրէնսդրութեան համաձայն է։ Վճիռին գործադրութիւնը եղած է Կարնոյ մէջ, եւ գերեզմաննին ալ այնտեղ եղած է, եւ ցարդ Կարնոյ քաղաքամիջի կեդրոնը իսլամներէ պատուուած զոյգ գերեզմաններ կան, զորս տեղացի քրիստոնեայք, իբր Յովսեփայ եւ Սահակայ գերեզման կը ճանչնան։ Սահակի անունը սովորաբար առաջ յիշուիլը անոր առաջ գլխատուելուն պիտի վերագրուի, թէ ոչ երիցագոյնը Յովսէփն է եղած։ Կատարման օրը յիշուած է միշտ արացի 15 (ՎԱՐ. 91), եւ կ՚աւելցուի եւս յաւուր հինգշաբաթու (ՍԱՄ. 90), եւ սովորաբար տրուած 808 թուականը (ՎՐՔ. Դ. 301) ճիշդ կը յարմարի թէ՛ ամսաթուին եւ թէ եօթնեկի օրուան, որ շարժական տոմարով այն տարին հանդիպած է Հոկտեմբեր 19-ին, մինչեւ Յայսմաւուրքը անշարժ տոմարով Յունուար 22ին է դրած (ՅԱՍ. Ա. 40)։

« 632. Ընտրութիւն և Նկարագիր   |   634. Սմբատ և Սեւադա »
© Gratun.org