Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Դաւիթ Բ. Կակաղեցի

634. Սմբատ և Սեւադա

Դաւիթի օրով էր որ Աշոտ Մսակեր սպարապետ (§ 612), յաջողութիւն մը ունեցաւ Սեւադա անուն պարսիկ իշխանի մը դէմ (ՎԱՐ. 79), որ ամիրապետին իշխանութենէն ընդվզելով, անկախ տէրութիւն մը կ՚ուզէր կազմել, գրաւելով նաեւ Հայաստանի հիւսիսային գաւառները։ Նոյն պատերազմին մէջ կը մեռնի Շապուհ Բագրատունի՝ Աշոտի եղբայրը, եւ իր որբերը կը մնան Աշոտի խնամքին ներքեւ։ Ամիրապետը իբրեւ Աշոտի որդին Սմբատը, որ պատանդ կը պահուէր Պաղտատի կամ Սամարայի մէջ (ԱՍՈ. 108)։ Այդ եղելութիւնը պէտք է դնել 822-ին վասնզի անկէ հաշուելով զկնի երկուց ամաց մեռաւ Աշոտի ի տան իւրում (ՎԱՐ. 79), իսկ Աշոտ 804-ին սպարապետ, եւ 20 տարի պաշտօն վարած լինելով (ՍԱՄ. 91), մեռած կ՚ըլլայ 824ին։ Այդ ատեն արդէն Մէմուն էր ամիրապետը, Հարունի երկրորդ որդին, որ հօրը մահուընէ ետքը, 809-ին Խորասանի իշխան էր հռչակուած, բայց իր եղբօր, ամիրապետ Էմինի դաւադրութեան հետեւանօք, ներքին պատերազմներ սկսան մէջերնին, եւ շարունակեցին մինչեւ որ 813ին Էմին սպաննուեցաւ, եւ Մէմուն ամիրապետութեան տիրացաւ։ Սա ինքն էր, որ Սմբատը ետ դարձուց եւ հօրը մահուընէ ետքը սպարապետ ալ անուանեց։ Սակայն արաբական տիրապետութիւնը սկսած էր Հարունի օրերուն հանդարտութիւնը կորսնցնել, գլխաւորաբար Պարսիկներուն խլրտելու պատճառով, որոնք իրենց անկախութիւնը նորէն ձեռք ձգելու ձեռնարկած էին։ Յիշեցինք արդէն Ջահապի մը ջանքերը, իրեն տիրապետութիւնը ընդարձակելու (§ 624)։ Սեւադան, զոր վերեւ յիշեցինք ի տանէ Ջահապայ ըսուած է (ՎԱՐ. 79), եւ նոյնն է որ քանի մը տարի ետք, Սմբատի սպարապետութեան ատեն, նոր շարժում մը եւս կազմակերպեց, Հայաստանը գրաւելու։ Սեւադա իր նախնոյն Ջահապի նման, ինքն ալ Հայ կին առած էր, Արուսեակ Բագրատունին, եւ անով ինքզինքը Հայ տանուտէրներուն կարգն անցուցած, եւ կնոջ անունով յոլով մասն երկրի բռնակալեալ՝ սեպհականաբար իմն տիրէր (ՅՈՎ. 145)։ Հայոց հետ հաստատուած ազգականութեան եւ մտերմութեան շնորհիւ, ոչ եւս իբր Հայոց թշնամի, այլ իբր Հայոց պաշտպան կը կարծեցնէր զինքն Արաբական տիրապետութեան դէմ, այնպէս որ կը յաջողի շատեր իրեն յանկուցանել, եւ իրեն հետ կը միանան նոյնիսկ Սմբատ սպարապետը, Սահակ Սիւնին, եւ այլ եւ ազատագունդ տեարք։

« 633. Յովսէփ և Սահակ   |   635. Դաւիթ Բանագնաց »
© Gratun.org