Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Դ. Ովայեցի

645. Բուղա Տարոնի Վրայ

Ոստիկանին սպանութիւնը թեթեւ իրողութիւն մը չէր, իր արձագանգը հնչեց ամէն կողմ, եւ ամէն գաւառներէ խլրտումներ սկսան։ Արտաքին պատմիչներն ալ գիտեն թէ Հայաստան ամբողջ ապստամբեցաւ եւ կուսակալը սպաննեց (ՎԵՐ. 447)։ Այդ եղելութեան թուականն է 851 տարին, զոր վերեւ յիշեցինք (§ 643)։ Երբեր լուրը Պաղտատ հասաւ, Միւթէվէքքիլ ամիրապետ, արդէն քրիստոնեաները հալածելու տրամադիր, իրեններէն ամենէն կատաղի ամիրա մը ոստիկան անուանեց, ազգաւ Թուրք, անունը Բուղա, այսինքն է Ցուլ, որ իր բնաւորութեան համեմատ տրուած մականուն մը կ՚երեւայ, իսկ իսլամական անունը անծանօթ կը մնայ։ Բուղայի ձեռքին տակ գրուած էր զօրաւոր բանակ մը, բազմաթիւ օգնական սպաններով, եւ հրահանգ տրուած էր, բոլոր նախարարները եւ իշխանները ձերբակալելով Պաղտատ ղրկել, զինութրական կամ ռամիկ՝ որ զենք կրնայ բռնել՝ ամէնն ալ սուրէ անցընել, իսկ եթէ ի լաւագունից իսլամական օրէնքը ընդունողներ գտնուին՝ իրեն մօտ պահել եւ գործածել (ՅՈՎ. 151), եւ բոլոր Հայոց աշխարհը, սովով եւ սրով եւ գերութեամբ քանդել եւ կործանել (ԱՐԾ. 140)։ Բուղա իր արշաւանքը կը սկսի Տարոնի կողմէն, ուր տեղի ունեցած էր Եուսուֆ-պինի-Ապուսէթի սպանութիւնը, եւ ուր կը հանէր 852-ին գարնան բացուելուն։ Կը ձերբակալէր Բագարատի երկու որդիները, Աշոտ եւ Դաւիթ Բագրատունիները (ՅՈՎ. 151), եւ յատուկ գունդեր կը զրկէր Սասունի վրայ, եւ ջարդել կու տար զԽութացիսն առհասարակ, որ ամրացած էին Վաշդինակ լերան վրայ (ԱՍՈ. 109), եւ ընդհանուր կերպով Տարնոը կ՚այրէր եւ կը քանդէր։ Զենք բռնողներէն մէկ մասը տոռամբ քարշեալ իրեն կը բերէին, եւ ամէնն ալ հրամայէր սրով վատնել, միայն զանձնագեղս եւ գերեսաւորս եւ զգունեանս կը պահէր ուրացութեան յորդորելու համար։ Իսկ Բագարատի երկու որդիները հանդերձ հարազատութեամբն իւրեանց, այսինքն իրենց ազգականներով, ամիրապետին կը զրկէր, եւ Տարոնը նուաճելով կ՚անցնէր Վասպուրական (ՅՈՎ. 152)։

« 644. Հայոց Խլրտիլը   |   646. Վասպուրականի Մէջ »
© Gratun.org