Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Դ. Ովայեցի

651. Դարձեալ Նահատակներ

Բուղայի ահռելի հալածանքին զոհերը մարտիրոսաց դասակարգութիւն մը կը կազմեն, որոնց ոչ ճիշդ թիւը կրնանք տալ, եւ ոչ յանուանէ շատեր նշանակել։ Քանի մը անուններ տուինք արդէն, հետեւեալներն ալ կ՚աւելցնենք, զանազան յիշատակներէ քաղելով։ Ընդարձակ կը պատմուի Մուկաթլ Վանանդեցիի վկայութիւնը, զոր ծանր կերպով կ՚ամբաստանէին, իբր թէ բազում վնասս ի գործս արքունի ըրած ըլլար։ Բուղայ իբրեւ ազատութեան միջոց ուրացութիւնը առաջարկեց, այլ Մուկաթլ իր հաւատքին ճշմարտութիւնը ընդարձակօրէն բացատրելուն վրայ, լեուն եւ ձեռուըները եւ ոտուըները կտրելէն, եւ աչուըները փորելէն ետք, ի ծայր փայտի կախեցին, եւ վերջապէս գլխատմամբ սպաննեցին Քշիէ լերան մօտ, Գոռողու գիւղը (ԱՐԾ. 210)։ Ծանօթ նահատակներուն մէջ կը յիշուին եւս Սողոմոն Սեւորդի, եւ Կահայ Վերինաշխարհեցի, որոնք նոյնպէս ուրացութիւնը մերժելնուն համար, նախ ցիցերու կապուելէ եւ քուքերով տանջուելէ ետքը, Սողոմոնը փայտէ կախելով նետահար մեռցուցին եւ Կահայն գլխատեցին (ԱՐԾ. 211)։ Ասոնցմէ աւելի ալ նշանաւոր եղաւ Յովնան Խոյթեցի, որ խիստ բանտարկութեան մէջ կը մնար, իբրեւ Ապուսէթը սպաննողներուն գլխաւոր (ԱՐԾ. 212)։ Բայց գործածուած խստութիւնները չկրցան Յովնանը համոզել, որ ուրացութեամբ կեանքը շահի, եւ անոր ալ գլուխը կտրուեցաւ, եւ նահատակներուն հետ դասակցեցաւ (ԱՐԾ. 213)։ Տփղիսի քաղաքապետ Սահակ Իսմայէլացիի, կամ Իսմայէլի որդի Սահակ իշխանի մահն ալ իբր նահատակութիւն յառաջ կը բերուի (ԱՍՈ. 111), թէպէտ Արծրունիի պատմութեան մէջ նահատակութեան ձեւը տրուած չէ։ Տփղիսի պաշարման ատեն կը սպաննուի Աշխէթ անուն, պերճ եւ անուանի եւ քաջամարտիկ մարդ մը, Բուղայի յոյժ սիրելին, եւ անոր վրեժը լուծելու համար կը սպաննուի Սահակ, որ Ժիրակ զօրավարի կողմէ կալանաւորելով Բուղայի բերուած էր։ Բուղայ կը հրամայէ բառնալ զգլուխ նորա (ԱՐԾ. 196), կամ ըստ այլոց ի փայտ հանել (ԱՍՈ. 111), եւ հաւանօրէն երկուքն ալ կը գործադրուին։ Սահակի կինը, որ ամուսնոյն համար միջնորդած էր, կին գեղեցիկ ըլլալուն, Բուղայէ կնութեան կ՚առնուի բռնութեամբ, բայց յետոյ Բուղայի դժբախտութեան պատճառ ըլլալը պիտի պատմենք։ Ասոնք եւ դեռ եւս շատեր՝ որոնց անունները մեզի չեն հասած, փառաւոր նահատակներու բազմութիւն մըկը ներկայեն, եւ կը հաստատեն թէ հաւատքն ու Աստուծոյ սէրը չէին ցամքած քրիստոնեայ Հայաստանի մէջ։

« 650. Յովհաննէսի Մահը   |   652. Ընտրութեան Պարագաներ »
© Gratun.org