Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Զաքարիա Ա. Ձագեցի

655. Կոն և Երեք Արծրունիներ

Երբ իշխաններու ընդհանրութիւնը ուրացութեան կը զիջանէր, որոնց ոչ թիւը եւ ոչ անունները կրնանք տալ, եղան եւս անդրդուելի հաստատամտութեամբ տանջանք ու մահ յանձն առնողներ, առ երեսս ուրացութեան ալ խոնարհիլ չուզելով։ Ասոնց մէջ ամէնէն առաջ պէտք է յիշենք Ստեփանոս Սեւորդի, Ուտիի իշխանը, որուն ժողովուրդը Կոն մականունը տուած էր։ Անոր համարձակ խօսքերը եւ աննկուն դիմադրութիւնը, ամիրապետին բարկութիւնը գրգռեցին, որ ուրիշներն ալ վախցնելու դիտմամբ, բազում հարանօք տանջեալ խոշտանգելէ ետքը, գլխատմամբ սպաննել հրամայեց (ՅՈՎ. 166) միեւնոյն 855 տարին։ Անընկճելի մնացին եւս երեք Արծրունիները, Յովհաննէս եպիսկոպոս, Գրիգոր քահանայ եւ Գրիգոր իշխան, զոր պատմիչը Տէր Գրիգոր Արծրունի պատուանունով կը յիշէ, եւ պատուաւորներէն մէկ մը եղած ըլալլը կը հետեւի, թէպէտ վերեւ յիշուած Արծրունի իշխաններուն կարգին Գրիգոր մը ամէնէն վերջ նշանակուած կը գտնենք (§ 643), իսկ Աշոտի եղբայրը Գրիգորը, պատերազմներ ունեցած եւ իւրով մահուամբ մեռած է (ԱՐԾ. 225)։ Բանտարկեալ երեք Արծրունիներ, ուրացութիւնը յանձն չառնելուն համար կրկին շղթայիւք կապուած ներքին բանտ նետուեցան, ուր մնացին գերիս ամս շարունակ, կերակրեալ ձեռնարուեստիւք իւրեանց, եւ շարունակ նոր փորձութեանց ենթարկուելով, մանաւանդ Գրիգոր իշխանը, որուն դէմ աւելի ոխացեալ էր ամիրապետը, եւ զոր միշտ սրտապնդելու կ՚աշխատէին իր բանտակիցները, Յովհաննէս եպիսկոպոսը եւ Գրիգոր քահանայ։ Երկար տառապանքը հիւծեցին իշխանը, որ վերջին Զատկին վտանգաւոր վիճակ մը ունէր, բայց Համբարձումն ալ անցուց, եւ 15 օր ետքը բարի խոստովանութեամբ ննջեաց տէր սուրբ Գրիգոր բանտին մէջ, ուստի հանելով թաղեցին Պաղտատի քրիստոնեաներ, եւ զօր մահուան սրբոյն ամենայն Ասորեստան տօնախմբեալ կը պատուէ, կ՚ըսէ պատմիչը։ Իսկ մահուան թուական կը նշանակէ հոռի 5 Ուրբաթ օր առանց տարեթիւի (ԱՐԾ. 182)։ Եթէ բանտարկութեան երեք տարիները ամիրապետին դատաստանէն պիտի համրենք, 855-ին պիտի դնենք Գրիգորի մահուան թւականը, որ տարին հոռի 5-ը Մայիս 30-ին կ՚իյնայ, իսկ Համբարձումն 15 օր ետքը եղող Ուրբաթ Մայիս 27-ին, կամ հոռի 2-ին, եւ դժուար չէ թուատառի սխալ մը ենթադրել գրչագրութեան մէջ, եթէ եռամեայ միվոցը բանտարկութեան սկիզբէն հաշուուած չէ։

« 654. Բռնադատեալ Կեղծուրացներ   |   656. Սմբատ Խոստովանող »
© Gratun.org