Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Զաքարիա Ա. Ձագեցի

660. Աշոտ Բագրատունի

Ամիրապետութեան վիճակին վրայ պատմուած պարագաները, որչափ եւ մեր նպատակէն զարտուղի սեպուին, սակայն կարեւոր էին, որպէսզի լաւ հասկցուէին Հայաստանի տիրապետողներուն գործերը, եւ բացատրուէին անոնց հետ տեղի ունեցած յարաբերութիւնները։ Սուղայի խստութիւնները եւ բուռն ճնշումները, նախարարներուն բանտարկութիւնն ու աքսորը, երկիրը լքուցած եւ ամէն շարժումները դադրեցուցած էին, եւ կեղծուրաց նախարարներն ալ ուրացութեան ընդդիմացող բանտարկեալներն ալ տակաւին Պաղտատի մէջ կը պահուէին։ Իսկ Հայաստանի մէջ Աշոտ սպարապետ եւ Զաքարիա կաթողիկոս կը ջանային ներքին հանդարտութեան մէջպահել երկիրը, եւ քիչ զայն իր վէրքերէն բժշկելու աշխատիլ։ Նախարարներէն Հայաստանի մէջ մնացողներ իրենց գաւառներուն մէջ կը տիրէին տիրապետողներու հանդէպ հաւատարիմ հարկատուութեամբ, իսկ իրարու մէջ զանց չէին ըներ ընտանի կռիւներ մղել, նոյնիսկ այս անկեալ վիճակին մէջ։ Մենք մտադիր չենք անոնց մանրամասնութեանցը մտնել։ Այս էր երկրին վիճակը Բուղայի հեռանալէն ետքը, երբ ոստիկանութեան գերագոյն իշխանութիւնը Ատրպատականի Մահմէտին ձեռքն էր, եւ իրեն կողմէն Հայաստանի մէջ կը գործէր Իպրահիմ (§ 652), իսկ սպարապետութիւնն ալ յանձնուած էր Խոստովանող Սմբատի որդւոյն Աշոտի։ Այս Աշոտի մասին հարկ կը սեպենք դիտել տալ, թէ նա իբրեւ երիցագոյն զաւակ, իր հօր Սմբատ Աբլաբասի տեղը անցած էր, թէպէտ Աբլբաս, կամ Աբասի հայր կոչումը Սմբատի անդրանիկին Աբաս մը եղած ըլլալը կը ցուցնէ։ Վասնզի արաբական սովորութեամբ, անդրանիկին անունէ կը կազմուէր հայրական կոչմամբ մականունը։ Միւս կողմէն Աշոտի հետ կը տեսնենք, կորովի եղբօր իւրոյ Աբասայ Հայոց սպարապետի գործակցութիւնը (ԱՐԾ. 249), որ մանուկն Աբաս սպարապետ Հայոց կոչուելով (ԱՍՈ. 112), Աշոտէ կրտսեր եղած կ՚ենթադրուի։ Արդ որպէսզի արդարանայ Աբլաբաս կոչումը, պէտք է ենթադրել որ անդրանիկ Աբասի մը վաղամեռիկ վախճանէն ետքը, կրտսերագոյն զաւակի մը վրայ կրկնուած է նոյն անունը, եւ Աշոտ երիցագոյն է, եւ ոչ անդրանիկ։

« 659. Ապպասեանց Շփոթները   |   661. Նախարարաց Գերեդարձը »
© Gratun.org