Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Զաքարիա Ա. Ձագեցի

667. Փոտ Պատրիարք

Զաքարիայի կաթողիկոսութեան նշանաւոր գործերէն են` Բիւզանդական հայրապետութեան հետ յարաբերութիւնները, որք առիթ ընծայեցին անգամ մըն ալ յատուկ կերպով շեշտելու եւ հաստատելու Հայ Եկեղեցւոյ ուղղափառ դաւանութիւնը։ Զաքարիայի յարաբերութիւնները կատարուեցան նշանաւոր Փոտ կամ Փոտիոս պատրիարքին հետ, որ մեծ հռչակ ունի պատմութեան մէջ, թէ իր գիտնական հմտութիւններով եւ վարչական կարողութեամբ, եւ թէ իբր սկզբնապատճառ այն մեծ եղելութեան, որով Յունական եկեղեցին խզեց իր յարաբերութիւնները Լատինական եկեղեցւոյն հետ, զոր իսր նորահնար վարդապետութեանց հետեւող եւ տիրապետական ձգտումներու հետամուտ կ՚ամբաստանէր։ Արեւմտեայք այդ խզումը Արեւելեան հերձուած կ՚անուանեն, բայց աւելի ճշմարտանման կ՚ըլլար Արեւմտեան հերձուած կոչել, քանի որ Լատիններն էին, որ իրենց նորանոր բարդութիւններով հին եկեղեցւոյ դրութենէն կը հեռանային։ Փոտ պատրիարքութեան հասած էր բացառիկ պարագաներու մէջ։ Յւվհաննէս Է. , որ եւ Յաննէս պատրիարք, իբր պատկերամարտ ճանչցուած ըլլալով, պաշտօնանկ եղած էր 842-ին, Միքայէլ Գ-ի կայսր հռչակուած ատեն, նորա խնամակալ մօրը Թէոդոս դշխոյի կամքով։ Մեթոտիոս որ աթոռ բարձրացաւ, չորս տարիէ մեռաւ, եւ 847-ին պատրիարքութեան կոչուեցաւ Իգնատիոս, Միքայէլ Ա. կայսեր որդին, որ եկեղեցական կոյման նուիրուած էր։ Իգնատիոս թէ ծագմամբ եւ թէ պաշտօնով զօրաւոր դիրքի տէր դարձաւ, եւ արքունեաց վրայ ալ ազդեցութիւն կը գործածէր։ Որովհետեւ Վարդ Կեսար, կայսեր մօրեղբայրը, իր հարսին հետ ազգապիղծ յարաբերութեանց մէջ կը մեղադրուէր, Իգնատիոս հրապարակաւ մերժեց զայն հաղորդութենէ 857 տարւոյ Յայտնութեան տօնին օրը։ Վարդ կրած անարգանաց վրէժը լուծելու համար, նախ Թէոդորոս կայսրուհին պալատէն հեռացնել տուաւ, որ Իգնատիոսի պաշտպանն էր, յետոյ Միքայէլ Գ-ը համոզեց պատրտիարքը ամբաստանել, պաշտօնանկ ընել եւ աքսորել, եւ անոր տեղ պատրիարք ընտրուեցաւ Փոտ, կայսերական աւագ դիւանադպիր, եւ կայսեր քեռայր Սերգիոս պատրիկի եղբայրը, որ վեց օրուան մէջ բոլոր եկեղեցական աստիճանները ստացաւ, եւ հայրապետ հռչակուեցաւ 857-ին։ Քիչ առաջ Զաքարիա կաթողիկոս ալ նոյնպէս մէկ ոստումով մինչեւ կաթողիկոսութեան բարձրացած էր, բայց ոչ իր նախորդը զրկելով։ Իգնատիոսի պաշտպանութեան ձեռնարկեց նաեւ յունական եպիսկոպոսութեան մէկ մասը` Մետրոփանէս Զմիւռնիոյ եպիսկոպոսի գլխաւորութեամբ, բայց Փոտ կրցաւ իր կողմը զօրացնել եւ հակառակորդներն ալ շահիլ, միայն չյաջողեցաւ Իգնատիոսէ յօժարակամ հրաժարման գիրը ստանալ։ Փոտին պէտք էր որ միւս հայրապետական աթոռներուն ալ զինքը ճանչցնէր, եւ 859-ին Հռոմի Նիկողայոս Ա. հայրապետէն նուիրակներ եկան Կոստանդնուպոլիս, եւ 861-ին ժողովական քննութեամբ Փոտի օրինաւոր աթոռակալութիւնը ճանչցան, թէպէտ Նիկողայոս յետոյ ուղղութիւնը փոխեց, եւ 863-ին Հռոմն ժողովով մը Փոտի հակառակ որոշում տուաւ։ Փոտ անոր պատասխանեց 867-ին Կոստանդնուպոլսոյ ժողովով` Նիկողայոսի դէմ որոշում մը տալով, ուր Հռոմի եկեղեցւոյն նորահնար վարդապետութիւնները դատապարտուեցան, գլխաւորապպէս եկեղեցականաց ամուրիութեան եւ դրոշմի տուուչութեան կէտերը, եւ մանաւանդ հանգանակի մէջ եւ յՈրդւոյ յաւելուածը։ Այսպէս սկսաւ Յոյն եւ Լատին եկեղեցիներուն իրարմէ խզուելուն կամ բաժնուելուն փոխադարձ հերձուածը։

« 666. Թագաւորութեան Խորհուրդը   |   668. Զաքարիա և Փոտ »
© Gratun.org