Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Զաքարիա Ա. Ձագեցի

673. Ժամանակակից Մատենագիրք

Զաքարիայի արդիւնաւորութեանց շարքին պէտք է աւելցնել հնարաւոր չափով ուսմանց եւ հեղինակութեանց տուած քաջալերութիւնը, վասնզի կը հանդիպինք քանի մը անուններու, որ իր ատեն ծաղկեցան եւ գնահատելի երկասիրութիւններ թողուցին։ Այս կարգին առաջին պիտի յիշենք Փոտին ուղղուած պատասխանը խմբագրող Սահակ վարդապետը (§ 670)։ Սահակ սովորաբար Մռուտ մականունով յիշուած է (ՎԱՐ. 85), այլ ըսուած է թէ ըստ աւելաձայնութեան Ապիկուրէշ կոչիւր (ԱՍՈ. 145), թէպէտ չենք գիտեր երկու մականուններուն ալ իմաստը կամ ծագումը։ ԻՆքն եղած է Աշունքի եպիսկոպոս, Հայոց նահանգին մէջ, որ կայսրութեան հպատակ էր, եւ որ կը պատասխանէ այժմեան Թորգումի Էօշք աւանին։ Սահակ Հայոց Եկեղեցւոյ դաւանութեան նախանձախնդի ըլլալուն, հալածեալ անտի վասն հաւատոյ, եկն ի Հայս առ Աշոտ (ՎԱՐ. 85), եւ այսպէս գտնուեցաւ Շիրակաւանի ժողովին մէջ, եւ իր հմտութեան, եւ թերեւս հելլենաբանութեան համար, պաշտօն ունեցաւ Փոտին յղուելիք պատասխանը գրչի առնուլ։ Ժամանակակից է եւս Համամ վարդապետ Արեւելցի, որ գրած է Առակաց գիրքին վերլուծութիւնը, Յոբի ԼԸ. Ով է դա գլուխին բացատրութիւնը, եւ Սաղմոսի մէջ գտնուող մարգարէական օրհնութիւններուն մեկնութիւնը, եւ քերականական վերլուծութիւններ (ԱՍՈ. 145), որոնց վրայ կ՚աւելցուի եւս զԱնբիծսն գիրս մի (ՎԱՐ. 86), որ պէտք է ըլլայ ՃԺԸ Երանեալ են անբիծք ընդարձակ սաղմոսին մեկնաբանութիւնը։ Պէտք է յիշենք եւս Գագիկ վարդապետը, առաջնորդ ուխտին Ս. Ատոմայ, հաւանաբար Աղձնեաց նահանգը, Սղերդի մօտ եղող Ատոմեանց վանքին առաջնորդը, որ զյիշատակ մարտիրոսացն միայարեալ ի գիր ամփոփեց (ԱՍՈ. 146), սկիզբն առնելով սրբոց վարքերու եւ վկայաբանութեանց հաւաքածոյին, հետեւողութեամբ յունական եկեղեցւոյ մարտիրոսաբանութեանց գիրքին, որ եկեղեցւոյ մէջ ալ կը կարդացուի։ Գագիկի գործը Ատոմագիր կոչուած է, Ատոմայ վանքին անունէն, բայց յաջորդ տարուան մէջ Ատոմ Անձեւացի եպիսկոպոսն ալ աշխատած է նոյն հաւաքածոյին վրայ, եւ շատեր անոր անունէն կը հետեւցնեն Ատոմագիր կոչումը, որ շատ ընդհանրացած ալ չէ, եւ հետզհետէ Հոռոմագիր, Տօնացոյց, Տօնացուցակ, Տօնանամակ, Ճառընտիր` անունները գործածուած են, եւ մեր օրեր Յայսմաւուրք անունը գործածական դարձած է։ Դժբախտաբար շատեր, նաեւ անփորձներ ձեռք խառնած եւ յարմար անյարմար մասեր խճողած են անոր մէջ, ինչպէս կը տեսնուի 1706-ին եւ 1730-ին Կոսիանդնուպոլիս տպուած օրինակներուն վրայ, որ բաւական զտուեցաւ 1834-ի նոր տպագրութեան մէջ։

« 672. Զաքարիայի Մահը   |   674. Ընտրութիւն և Նախընթաց »
© Gratun.org