Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գէորգ Բ. Գառնցի

674. Ընտրութիւն և Նախընթաց

Զաքարիայի յաջորդը եղաւ Գէորգ, բնիկ Գառնի գիւղաքաղաքէն, որ է Կոտայք գաւառի թագաւորական աւանը, մինչեւ ցայսօր ալ նշանաւոր իր հնութիւններով։ Պատմաբանը կը ներկայէ Գէորգը իբր այր մի պատուական յընտանեաց տանն կաթողիկոսարանին (ՅՈՎ. 174), որով պէտք չէ կաթողիկոսարանին պաշտօնեաներէն սոսկական մէկ մը իմանալ, վասնզի այլուր կը յիշուին եպիսկոպոս դրան կաթողիկոսին կոչմամբ պաշտօնեաներ (ՅՈՎ. 214), եւ Գէորգ ալ եպիսկոպոս պէտք է եղած ըլլայ, եթէ կաթողիկոսարանին պաշտօնէութեան մէջ պատուական մէկ մըն էր։ Իր ընտրութիւնը կը վերագրուի բացարձակապէս Աշոտի կամքին, որ ընտրուեալ զայր պատուական հրամայէ ձեռնադրել յառաջնորդութիւն տանս Թորգոմայ (ՅՈՎ. 174), սակայն չենք կրնար ենթադրել որ եպիսկոպոսներ եւ ազատ նախարարներ անմասն մնացած ըլլան, միայն թէ իշխանաց իշխանին կամքը գերակշռութիւն ունեցած է։ Ձեռնադրել յառաջնորդութիւն բացատրութիւնն ալ, որ կրնայ յիշեցնել Զաքարիայի համար գործածուած ձեռնադրեն ի հայրապետութիւն բացատրութիւնը (ՅՈՎ. 161), պէտք չէ մեկնել Զաքարիայի նման բոլոր աստիճանները միանգամայն առնելու իմաստով, վասնզի այդպիսի անսովոր եւ բացառիկ պարագաներ ենթադրելի չեն, ցորչափ յայտնի չեն գրուած։ Այդ բացատրութենէն կը քաղենք միայն, թէ կաթողիկոսական աստիճանը եկեղեցական արարողութեամբ կը տրուէր, եւ ոչ թէ լոկ ընտրութեամբ կը վերջանար։ Գէորգի ձեռնադրութիւնը տեղի ունեցած է մեծաշուք պատուով յաւուրս տօնի Թլփատութեան տեառն (ԱՍՈ. 113), որ է Աստուածայայտնութեան ութօրէքը, եւ պէտք է զայն պատշաճեցնել 877 Յունուար 13-ին, որ այն տարին Կիրակի օր մըն ալ կը հանդիպէր, ահեկանի 28-ին Հայոց տոմարով։ Գէորգ կաթողիկոսի վերագրուած էր ցարդ Յովհաննու ասորւոց պատրիարքի թղթոյն պատասխանը (ՀԻՆ. 531), որ հրատարակուած ալ է (ԹՂԹ. 335), եւ ուր Գէորգ Հայոց վերադիտողի եւ հոգեշնորհ փիլիսոփայի պատուանունով յիշուած է։ Այդ թուղթը կրնար ալ ծառայել իբր Գէորգի գրական արժնիքին փաստ։ Սակայն նոր հետազօտող մը, Ասորւոց պատրիարք Յովհաննէս Բարշուշանի անունով գտնուած նամակը վերայիշեալ պատասխանին հետ բաղդատելով, եւ յիշեալ Յովհաննէստ 1064է 1073 պատրիարքութիւն վարած լինելը դիտելով, եզրակացուցած է որ ոչ թէ Գէորգ Բ. Գառնեցիին, այլ Գէորգ Գ. Լոռեցիին պէտք է վերագրել յիշեալ պատասխանի նամակը (ՅԱՐ. 241)։ Ըստ այսմ Գէորգի գրական արդիւնքէն եւ գրական կարողութենէն փաստ մը չմնալով ձեռունիս, որոշ բան մը չենք կրնար ըսել, սակայն հնար չէր որ Զաքարիայի ձեռքին տակ գտնուող կաթողիկոսարանի պատուական պաշտօնեան` ուսեալ եւ հմուտ մէկ մը եղած չըլլար։

« 673. Ժամանակակից Մատենագիրք   |   675. Հաշտարար Դեր »
© Gratun.org