Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գէորգ Բ. Գառնցի

677. Մաշտոց Վարդապետ

Յիշատակութեան արժանի կը սեպենք Մաշտոց վարդապետի միջադէպն ալ, ոչ միայն յետոյ կաթողիկոսութեան բարձրացած ըլլալուն, այլեւ իրողութեան իմաստը ճշդելու համար։ Մաշտոց որդի էր Եղիվարդեցի Գրիգոր քահանային, որ պանդխտութեամբ, Սիւնեաց Սոթք գաւառը, այժմեան Ծար վիճակը կու գայ, եւ այս առթիւ Մաքենոցաց վանքին աշակերտութեան կու տայ Մաշտոցը, որ Ստեփանոս վարդապետի ձեռքին տակ զարգանալով, Սիւնեաց Դաւիթ եպիսկոպոսէն քահանայական ձեռնադրութիւն կ՚ընդունի։ Անկէ ետքը Մաշտոց կը փոխադրուի Արտաւազդի անապատը, անկէ ալ կ՚անցնի Սեւան կղզիի անապատը, որուն առաջնորդութեան ալ կը բարձրանայ իր ճգնազգեաց եւ ուսումնական արժանիքով։ Մաշտոցի անունը հետզհետէ ամէն կողմ կը հռչակուի, եւ իբր սրբակրօն անձ կը յարդուի ամենէն, մանաւանդ Սիւնիք նահանգին մէջ (ՕՐԲ. Ա. 217), որովհետեւ խստամբեր ճգնութեամբ կ՚ապրէր Սեւանի մէջ, նոյնիսկ ջուրէ ալ զինքն զրկելով, եւ սնունդի համար ալ ընդովք թրջելովք եւ խոտավայել բանջարովք շատանալով (ԱՐԾ. 273)։ Մաշտոց Սեւանի միաբանութիւնն ալ կը ծաղկեցնէր, եւ իրեն շուրջը կը ժողովէր եղբարց բազմութիւն, որք կարգաւոր վանականութեան մարմին մը կը կազմէին կանոնադրութեամբ սահմանաւ սրբոյն Բարսղի, եւ ճգնաւորական կենցաղին մէջ ոյժ կու տային ուսմանց, ստանալով զբազմութիւն գրոց սրբոց, զի լուսաւոր եղիցին աչք ոգւոց (ԱՍՈ. 146)։ Մաշտոց Սեւանի արտաքին փայլ ալ աւելցուց նոր շինութիւններով եւ Սիւնեաց իշխան Վասակ Գաբուռի ամուսնոյն Մարիամ թագուհւոյն առատաձեռնութեամբ, երկու գեղապաճոյճ եկեղեցիներ կառոյց, մէկը Սուրբ Առաքելոց եւ միւսը Սուրբ Աստուածածնի անունով, որոնց աւերակները դեռ եւս կը տեսնուին Սեւան կղզոյն բլրակին վրայ։ Այդ շինութեանց թուական կը չիշուի 874 տարին (ՕՐԲ. Ա. 218)։ Աշոտ իշխանաց իշխան ալ անձամբ եկաւ ի տեսութիւն սուրբ հօրն, եւ Խաչափայտի աստուածընկալ նշանը ընծայ տւաւ, հաւանաբար Փոտին կողմանէ իրեն ընծայ ղրկուած խաչափայտը (§ 669), եւ միանգամայն վանքին պահապնութեան համար իբր կալուած նուիրեց, Վարսեր, Ցամաքաբերդ, Գոմձոր, Բերդք եւ Ուռեացտափ գիւղերը, Գառնիի եւ ԵՐեւանի մէջ այգիներ, եւ ուրիշ արդիւնաւոր հողեր (ՕՐԲ. Ա. 218)։ Այդ ամէն պարագայք կը ցուցեն Մաշտոցի ստացած համբաւին մեծութիւնը, որ մինչեւ իսկ իբր հոգետես մարգարէ կը նկատուէր, եւ հոգիախաղաց զօրութեամբք ի տեսականի անդ զանտեսն իեսանէր, եւ անոր համար ամենեցուն աչք ի նա հայէին (ՅՈՎ. 186)։

« 676. Վասիլ և Աշոտ   |   678. Նզովքի Խնդիրը »
© Gratun.org