Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գէորգ Բ. Գառնցի

685. Գէորգ և Աբաս

Սմբատ թագաժառանգ արքայորդին, գոյժը առնելուն անմիջապէս եկաւ Շիրակաւան, ուր եկաւ եւ Գէորգ կաթողիկոս Բագարանի մէջ յուղարկաւորութիւնը լրացնելէն ետքը, որպէսզի մխիթարէ եւ թագաւորութիւնը ստանձնելուն պաշտօնական գործողութիւնները լրացնէ։ Սակայն միւս կողմէն Աբաս սպարապետ, եղբօրը ժառանգութիւնը իրեն սեփական կարծելով, ինքզինքը Հայոց թագաւոր հռչակելու կը ձեռնարկէր, եւ երբ Ատրներսէհ իշխան Վրաց, իրեն հանդիպելով Շիրակաւան երթալ կ՚ուզէր, արգելք կը դնէր` որպէսզի Սմբատ իբր թագաւոր չճանչցուի։ Ատրներսէհ, ցաւակցական այցելութեան անհրաժեշտ պայմանը լրացնելու պատճառաբանութեամբ, Աբասէ թոյլտուութիւն կը ստանար, բայց Շիրակաւան գալով, Սմբատը իբրեւ թագաւոր կ՚ողջունէր, եւ ամէն կերպով կը քաջալերէր արիանալ եւ գործի գլուխ անցնիլ։ Անոր խօսքերով Սմբատ զսեւաթոյր զգեստու զգեցումն ի բաց թօթափէ, եւ թագաւորական զգեստուց զգեցմամբ իշխանութիւն վարելու կը սկսի (ՅՈՎ. 182)։ Սեւ հագնելով սուգ պահելու յիշատակութիւնը նկատողութեան արժանի է, որ այս սովորութեան կանուխէն ալ գործածական եղած ըլլալը կը ցուցնէ։ Ատրներսէհ իր այցելութեան արդիւնքէն գոպ եւ Սմբատէ տեսած սիրոյն եւ ստացած ընծաներուն վրայ ուրախ` ետ կը դառնար, երբ նորէն Կարս հանդիպած ատեն, Աբաս կալեալ կապէ զնա երկաթի շղթայիւք, եւ դնէ ի բանտին ի բերդին Կարուց։ Շիրակաւանի մէջ կատարուած գործերը Աբասի կասկածը շարժած էին, թէ Ատրներսէհ Սմբատը իրեն դէմ գրգռած ըլլայ, բայց իրօք Ատրներսէհի բանտարկութիւնն եղաւ Սմբատի գրգռելուն պատճառը, որ բանակին գլուխը անցնելով Վանանդի վրայ քալեց։ Աբաս զէնքով դիմադրելու ելաւ, եւ մարտ մարտուցեալ ոչ սակաւ խուժան աւերանաց գործեցին երկաքանչիւրն ալ։ Հարկ կ՚ըլլար որ Գէորգ կաթողիկոս նորէն մէջտեղ ելլէր, իր մեծ հաշտարարի դերը կատարել, եւ Կարս կ՚երթայ որ Ատրներսէհի ազատութիւնը ստանայ Աբասէ։ Սա Վրաց սահմանէն երկու բերդ, եւ Ատրներսէհի Դաւիթ որդին պատանդ կը պատանջէ որ Ատրներսէհը թողու, եւ յայդմ բանի յետկարի երդմանն կնքեալ տայր ցհայրապետն մեծ (ՅՈՎ. 183)։ Ասոր վրայ Գէորգ Ատրներսէհ կը յորդորէ պայմանները ընդունիլ, բայց Աբաս, զխնդրելին իւր ստանալով ալ երդմանը կը դրժէ, եւ Ատրներսէհը թող չի տար, քամահեալեւս զմիջնորդութիւն կաթողիկոսին մեծի։ Ասոր վրայ Գէորգ տխրական տրտմութեամբ եւ դառնութեամբ եւ խոժոռեալ խռովութեամբ Շիրակ կը դառնայ (ՅՈՎ. 184), գործին վիճակը Սմբատի ծանուցանել։ Սմբատ կը հարտաւորուի պատերազմը նորոգել եւ սաստկացնել, մինչեւ որ Աբաս, Կարսի մէջ պաշարուած եւ նեղի ինկած, հաշտութիւն կը խնդրէ, եւ Ատրներսէհը թողուլ յանձն կ՚առնէ, միայն իր ապահովութեան համար Սմբատի Աբաս որդին եւ Աշոտ եղբօրորդին պատանդ կը խնդրէ, ինչ որ Սմբատ չի զլանար իր ուղղամտութիւնը կասկածի չենթարկելու համար։

« 684. Աշոտի Մահը   |   686. Սմբատի Թագը »
© Gratun.org