Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գէորգ Բ. Գառնցի

691. Գէորգ Բանտարկուած

Ափշին ոստիկան թէպէտ անգամ մը Սմբատի հետ հաշտութիւն խօսած, սակայն սիրտը վստահ չէր Սմբատի վրայ, ինչպէս Սմբատ ալ իրեն չէր վստահանար, եւ ձանձրանալով Ատրպատականի ոստիկաններուն անհաճ միջամտութիւններէն, հետամուտ էր ուղղակի ամիրապետէն կախում ունենալ, եւ Ատրպատականի ոստիկաններուն Հայաստանի վրայ գերիշխանութիւնը դադրեցնել տալ։ Հարկաւ Դուինի Արաբացիներուն վրայ տարած յաղթութիւնն ու հիւսիսային երկիրներու տիրապետութիւնը (§ 689), Ափշինը գոհ ձգելու պարագաներ չէին։ Ուստի կրկին զօրաժողովի սկսաւ, եւ Սմբատի կասկածը չզարթուցնելու համար` տարբեր կողմ արշաւելու ձայներ հանեց, բայց յանկարծ երեւեցաւ Նախիջեւանի մօտ եւ մինչեւ Դուին յառաջացաւ, երբ Սմբատ դեռ անպատրաստ էր։ Սմբատ Արագածի ամուր լեռնակողմը քաշուեցաւ, եւ այնտեղ համախմբելու կանչեց Հայ իշխաններու գունդերը, եւ հիւսիսային ազդերու օժանդակ խումբերը։ Գէորգ կաթողիկոս նորէն մէջտեղ ինկաւ հաշտարարի վեհ դերը վարելու, եւ ինքնայորդոր ճամբայ ելաւ դէպի Դուին Ափշինը դիմաւորելու, եւ զայն համոզելով խնամարկել բանաւոր հօտի Տեառն, որպէսզի երկրին հարուածը հեռանայ։ Ափշին պատուով ընդունեցաւ կաթողիկոսը, եւ հաւանութինւ ալ յայտնեց ամենայն ինչ խաղաղութեամբ վերջացնել, եթէ Սմբատ գայ անձամբ բանակցելու։ Արդարամիտ եւ պարզ սրտիւ այրն Աստուծոյ, կաթողիկոսն միտքէն իսկ չանցուց թէ դաւաճանութիւն էր ոստիկանին միտքը, եւ յանձն առաւ երթալ Սմբատը առնել եւ մէկտեղ դառնալ։ Բայց Սմբատ եւ նախարարներ Գէորգի զգացուցին, թէ նենգաւոր թակարդ մըն է առաջարկը, եւ չհամակերպեցան, եւ բազում անգամ աղաչեալ` կաթողիկոսին ալ զգացուցին որ չդառանայ, այլ նա խօսք տուած ըլլալը առարկելով, եւ թերեւս ալ ուրիշ կերպով մը Ափշինը կասեցնել յուսալով, պնդեց ու դարձաւ, բայց անմիջապէս բանտարկուեցաւ ի շղթայս եւ ի ձեռակապս երկաթիս։ Ափշին իր գունդը առաջ քալեցուց մինչեւ Արագածոտնի Դողս գիւղը։ Երեք օր ետքը ճակատամարտը սկսաւ, եւ Հայեր զօրացան, եւ Ափշին յաղերս մատուցեալ հաշտութիւն կնքեց, գոհանալով հարկին իր միջնորդութեամբ վճարելուն պայմանովը։ Երկու կողմէն բարեկամութեան երդումներ տրուեցան, ընծաներ ալ փոխանակուեցան, եւ Ափշին մեկնեցաւ առանց կաթողիկոսը արձակելու, այլեւ հասարակ կապելոց պէս վարուեցաւ անոր հետ, եւ ոչ իսկ խմելու ջուր տալու կամ ձեռքը ջուր թափելու համար սպասաւոր մը քովը տալով (ՅՈՎ. 213)։ Երկու ամիս կրեց Գէորգ այդ խիստ բանտարկութիւնը։ Ափշին զայն իրեն հետ ալ կը պտըտցնէր իր շրջագայութեան մէջ մինչեւ Փայտակարան քաղաքը (ՅՈՎ. 214), որով կ՚իմացուի Աղուանից Պարտաւը։ Եղած դիմումներու վրայ հալիւ հաճեցաւ գանձս ոսկւոյ եւ արծաթոյ իբր փրկանք ընդունելով արձակել։ Թագաւորն ու նախարարներ ու եպիսկոպոսներ պահանջուած սակը հաւաքելով հասցուցին Արեւելից կամ Աղուանից իշխան Համամի։ որ ինքն ալ իր կողմէն գումարին վրայ մաս մը աւելցնելով, Ափշինի վճարեց, եւ կաթողիկոսը ընդունելով` անոր հանգստութեան եւ պատւոյն համեմատ` ինչ որ պէտք էր կատարեց, եւ փառաւոր կերպով դարձուց իր աթոռը, որով բոլոր ժողովուրդը առլցան խնդութեամբ բազմաւ, եւ ամէն եկեղեցիներու մէջ զտէրունեան կանոն աղօթիցն կատարեցին գոհաբանութեան համար (ՅՈՎ. 215)։ Պէտք է դիտել տանք որ Պատմաբանը փրկանքին վրայ խօսած ատեն զգեցուցեալ մեզ եւ առաքեցաք բացատրութիւնները կը գործածէ, որով կը հաստատուի թէ կանուխ Գէորգի օրէն ինքը` Յովհաննէս Պատամաբան` Մաշտոցի աշակերտութենէն մեկնած, եւ Գէորգ կաթողիկոսի մօտ հաշտօնի մտած էր, եւ գուցէ ինքն իսկ էր առանց անունը տալու եպիսկոպոս դրան կոչուած անձը (ՅՈՎ. 214)։ Այդ վերջին եղելութիւնները ի դէպ է դնել 894 տարւոյն ընթացքին մէջ։

« 690. Դուինի Երկրաշարժը   |   692. Ապումրուանի Գործերը »
© Gratun.org