Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Ե. Դրասխանակերտացի

702. Յովհաննէս և Արծրունիք

Վասպուրականի իշխաններուն ոխերիմ թշնամի մը եղած էր Հասան Արծրուն, դենադարձ կամ ուրացեալ Վասակի որդին եւ Աշոտ Արծրունիի հօրաքեռորդին, որ Սեւանի բերդին մէջ ամրացած էր, շարունակ քսութեամբ գրգռած էր Ափշինը ազգականներուն դէմ եւ ինքն ալ դավաճանութիւններ կը լարէր որչափ որ կրնար։ Սոյն այս 899 տարւոյ վերջերը, ձմեռնային միջոցին, Աշոտ Արծրունի Վասպուրականի իշխանը, Լումբայ գաւառի Փարակ (ԱՐԾ. 309) կամ Փորակշամբայ (ՅՈՎ. 239) ձորը, Պղուանք գիւղը կը գտնուէր, երբ Հասան կարծելով դիւրաւ Աշոտը ձեռք ձգել, հետիոտն գունդով մը կու գայ զայն պաշարել, երբ ներսը անհոգ հանգիստի գրայ էին։ Երդիքէն ներս մտնելու դիտմամբ, նիզակին ոյժ տալով տանիքին վրայ կը բարձրանայ, սակայն ուժգին ցատկելէն տանիքը կը չոքի, եւ Հասան զինքը Աշոտի մարդիկներուն մէջ կը գտնէ, որոնք զինքը իսկոյն կը կալանաւորեն, եւ իր լարած թակարդին մէջ ինքն կը բռնուի։ Աշոտի համար բարեդէպ միջոց մըն էր Սեւանը գրաւելու, ուստի բերդին վրայ քալելով, Հասանի ազատութեան փոխարէն բերդը կը պահանջէր։ Բերդակալները, որոնց մէջ էին եւս Հասանի մայրը եւ համամայր մէկ եղբայրը, թէպէտ յանձնելու մտադիր, բայց չէին վստահեր Աշոտի խոստումին։ Իրողութիւնը թագաւորին եւ կաթողիկոսին ականջը հասնելով, անմիջապէս միջնորդութեան կը ձեռնարկէին, եւ պէտք կ՚ըլլար որ Յովհաննէս անձամբ Աշոտին երթայ գործը վերջացնելու, եւ կը յաջողէր իսկ առնուլ յետկար սաստիկ երդմանց, լուծանել թողուլ ողջանդամ եւ անվնաս զՀասան։ Կաթողիկոսը միւս կողմէն ալ բերդակալները կը համոզէր, եւ իրօք բերդը Աշոտի կը յանձնուէր, բայց Հասան չէր թողուեր հակառակ կաթողիկոսին պահանջման եւ Աշոտի եղբօր Գագիկի միջնորդութեան։Վերջապէս Աշոտ Հասանի երկու աչուըները կուրցնել տալով ազատ կը թողուր։ Կաթողիկոսին ծանր կու գար Աշոտի ուխտադրուժ երդմնազանցութիւնը, եւ իր եկեղեցական հեղինակութիւնը կը գործածէր. Իսկ իմ, կ՚ըսէ, զաւետարանական իշխանութիւն ի գործ արկեալ, եւ բանիւ սահմանականաւ կապեալ զիշխանն, տրտում թախծանօք անցեալ գնացի (ՅՈՎ. 242)։ Յովհաննէսի այդ ընթացքը ցոյց կու տայ անոր հաստատամիտ բնաւորութիւնը, վասնզի ստէպ չենք հանդիպիր բանիւ կապելու կամ բանադրելու վճիռներուն։ Բայց կ՚երեւի թէ Սմբատի միջնորդութեամբ շուտով վերցուած է եկեցեղական կապանքը, որովհետեւ անմիջապէս պիտի տեսնենք երկուքը միասին պատերազմի ելած։ Իսկ Հասանի համար կը վկայէ Արծրունին, թէ զրկեալ ի զգալի լուսոյն, ոգւոցն բացան աչք, եւ իսկոյն կրօնաւորեալ կեայր սրբութեամբ մինչեւ ցօր վախճանի իւրոյ (ԱՐԾ. 310)։

« 701. Նոր Յարձակումներ   |   703. Սմբատ և Արծրունիք »
© Gratun.org