Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Ե. Դրասխանակերտացի

708. Յովհաննէս Ազատուած

Յուսուփ բաւական բան մը Սմբատէ առած ըլլալով, եւ աւելին ալ ստանալու յուսով կաթողիկոսը բանտարկուած պահելով, իր ուղղութիւնը փոխեց, եւ դէպի Սիւնիք արշաւեց, այնտեղի իշխանները ճնշելու եւ կողոպտելու (ՅՈՎ. 268)։ Սմբատ Սիւնի` Սիսականի իշխանը, պահ մը փորձեց դիմադրել, բայց չտոկալով իր մայրը Շուշանը եւ իր կինը Սոփին` Դերենիկի դուստրը, եւ իր Սահակ եղբօր կինը, Երնջակի մէջ ամրացնելով, ինքը ապաւինեցաւ Վասպուրական, եւ Սահակ` Գուգարրք, իրենց աներտանց մօտ, միւս եղբայրները Բաբեէն եւ Վասակ մնացին երկրին մէջ, ինչպէս եւ Գրիգոր Սուփանն ալ Սիւնեաց իշխանութեան գլուխը, բայց չկրցան արգիլել Յուսուփի ասպատակութիւնները, որ ջարդելով ու քանդելով, գերելով ու գերփելով, բոլոր Սիւնիքը արիւնով ներկեց, Հայոց 358 տարւոյ վերջերը յաւուրս տօնի սուրբ զատկին (ՕՐԲ. Ա. 231), որ 910-ին Ապրիլ 1-ին կը հանդիպէր, իսկ 359 թուականի ամանորը կ՚իյնար Ապրիլ 15-ին։ Յուսուփ Սիւնիքէ դառնալուն Դուինի մէջ կը հաստատուի, եւ այնտեղէն Հայաստանի ամէն կողմեր ասպատակներ եւ հրոսակներ կը սփռէ։ Գրիգոր Սուփան, նեղը ինկած հետեւի եւ Վասակ Սիւնի, որ Սիսականի մէջ մնացեր էր, բայց մինչ Սոփան պատիւ կը գտնէր, Վասակ կը բանտարկուէր (ՕՐԲ. Ա. 231)։ Յուսուփ միւս կողմէն շարունակ Սմբատէ հարկեր կը պահանջէր, եւ թէպէտ սա 60. 000 դահեկան կը վճարէր (ՅՈՎ. 270), սակայն Յուսուփ չէր դադրեր զամն ողջոյն (ՕՐԲ. Ա. 231), Սմբատը հալածել որ Կղարջքի անառիկ լեռները քաշուած էր։ Բոլոր այդ միջոցին Յովհաննէս կաթողիկոս կը մնար արգելեալ ի քաղաքն Դուին, ի մետաղս բանտից եւ երկաթից կապանաց, միշտ նորանոր դրամական վճարումներու ստիպման ներքեւ։ Որովհետեւ պահանջից պատանդ մըն էր կաթողիկոսը, ստիպումները ուժովցնելու համար զայն կը տանջէին ալ, եւ դահիճներ ըստ հաճոյս կրել կու տային անոր գանս եւ բանտս, գելարանս եւ արգելարանս ի խաւարչտին տեղւոջ եւ յանձուկ վայրս, այլեւ ի վիրապս եւ ի վիհս խորոց սաստիկ եւ դառն կտտանօք (ՅՈՎ. 270)։ Այս խղճալի կացութեան մէջ կ՚անցընէր բոլոր ամառն ու վերահաս ձմեռը, մինչեւ 911 տարւոյ գարնան բացուիլը, առանց բարեյոյս նշան մը տեսնելու, եւ այն ալ յապստամբութենէ իշխանացն, որք ճեղքեցան ի մի միաբանութենէ սնոտի յուսով, եւ ածին խաւար մեծ ինքեանց եւ աշխարհիս Հայոց (ՕՐԲ. Ա. 231)։ Յովհաննէս կաթողիկոս, տեսնելով որ իրեն հասած նպաստներով ի բազմաց օգնականութենէ, բազումս վճարած էր, բայց այլեւս ոչ ոք էր որ օգնէր իրեն, վասնզի այլ ոչ եւս ունէին բնաւ ձեռն բաւական, խնդրեց եւ ստացաւ ելս հրաման թողութեան յոստիկանէն, այն պայմանով որ շրջի եւ դրամ հաւաքէ եւ պահանջուած սակին մնացորդը վճարէ։ Թէ կրցաւ յաջողիլ, կամ թէ որչափ ինչ հաւաքեց ու վճարեց` բան մը չի գրեր, միայն թէ հալածեալ շրջեցայ, կ՚ըսէ, ի քաղաքէ ի քաղաք, մինչեւ հասաւ Աղուանից Սահակ իշխանին մօտ, եւ անկէ ալ գնաց ի կողմանս Գուգարաց, եւ անդ բնակեցաւ ակն ունելով փրկութեան։ Իր ազատութեան հետամուտ եղած լինելուն վրայ անդրադառնալով կը յայտնէ, թէ զայդ ըրաւ ոչի զանգիտելոյ յառժամանակեայ մահուանէն որ ըստ Աստուծոյ, այլ վասնզի ոչ թէ հաւատոյ, այլ դրամի նահատակ եղած պիտի ըլլար, քանի որ ոստիկանը սակս ոսկւոյ անօրինէր, եւ միայն դրամի պատճառով զինքը կը տանջէր (ՅՈՎ. 273)։

« 707. Յովհաննէս Բանտարկեալ   |   709. Դարձեալ Յարձակումներ »
© Gratun.org