Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Ե. Դրասխանակերտացի

712. Սմբատ Նահատակ

Յուսուփ ակնածութեան կամ ակնկալութեան կապ մը չունէր այլեւս, եւ շատ ատենէ ի վեր Սմբատի դէմ անձնական ատելութիւնը լրացնելու ատենը հասած կը գտնէր, ուստի այնտեղ Դուինի մէջ կը հրամայէր զայն շղթայի զարնել, եւ խիստ արգելարանի մէջ փակել` դժոխըմբերելի իմն զտուն բանտի նմա պատրաստեալ (ՅՈՎ. 297)։ Կապոյտէ ետքը տակաւին Երնջակ բերդը կը մնար Հայոց ձեռք, ուր ապաւինած էին Սիւնեաց տիկինները (§ 708), եւ այլ բազում ազատ կանայք եւ ազատ որեար (ՕՐԲ. Ա. 235) իրենց գանձերով (ԱՍՈ. 151)։ Յուսուփ Դուինէ եկաւ Երնջակը գրաւելու, իրեն հետ շղթայակապ տանելով Սմբատ թագաւորը։ Երնջակի բերդապահները քաջութեամբ կը պաշտպանէին իրենց ամրոցը եւ իրենց յանձնուած տիկիններն ու աւագները, եւ գործը կ՚երկարէր եւ կը դժուարանար։ Յուսուփ նոր օրինակ եւ անլուր կերպ մը կը մտածէ, պաշտպանողները տկարացնելու, Սմբատի անձը մէջտեղ դնելով իբրեւ յարձակողական հնարք մը, որով պիտի տկարանար պաշտպանողներուն ոյժը։ Արդէն խիստ բանտարկութեան պատճառով եւ սովով եւ ծարաւով ծնգեալ եւ անաւագեալ էր Սմբատ, եւ զայն այդ վիճակի մէջ սկսան բանտէն դուրս բերել, եւ բերդապահներուն աչքին առջեւ սպարազէն դահիճներու ձեռք կը յանձնուէր, որպէսզի ըստ հաճոյս տանջեն, ի գան հարկանել, եւ ի կոճեղս պնդել, եւ գելոցով վարակել եւ խորտակել (ՅՈՎ. 298)։ Երբոր մէկ կողմէն այսպէս չարչարեալ կու տար, միւս կողմէն Յուսուփ լրբօրէն կը հրամայէր, Ասա զի տայցեն ի դուրս զբերդն, բայց Սմբատ գիտէր զանզերծանելի զչարն, եւ ոչինչ խօսէր (ՕՐԲ. Ա. 235)։Սմբատ ինքզինքը Աստուծոյ յանձնած, միայն տոկալու զօրութիւն կը խնդրէր, եւ մնացած ատենը ի մշտենամռունչ յաղօթս եւ յաղերսալի գոհութիւնս եւ օրհնութիւնս կ՚անցնէր, եւ ծպտեալ քահանայի մը ձեռքով գոհութեան խորհրդոյն հաղորդիլ կը յաջողէր, եւ կը մխիթարուէր (ՅՈՎ. 299)։ Օրերով կ՚երկարէր այդ անգութ հնարքը, Երնջակի բերդապահներուն աչքին առջեւ, եւ օրէ օր կը բարդուէին եւ կը սաստկանային չարչարանքներուն տեսակները, որոնցմէ մէկ քանին յատկապէս կը յիշէ Պատմաբանը։ Իր իսկ անձեռոցիկը բերնին մէջ դնելով` բարակ գաւազաններով կոկորդէն վար կը մղէին, խեղդելու աստիճան, կզակներուն եւ վիզին գելոցներ անցնելով եւ բարակ չուաններով կը պնդէին հիւսներու մամուլի մէջ փայտ սեղմելու նման, գլխուն վրայ ծանր բեռեր դնելով կը ճզմէին, մարմնոյն վրայ կարասիներ բարդելով եւ տասն հոգի վրան ելնելով կլոր քար թաւալելու պէս կ՚երերցնէին, յանդամս ծածուկս եւ յարւութիւնս տանջանս եւ չարչարանս անպատումս եւ անողորմս հասուցանէին (ՅՈՎ. 300)։ Այդ անտանելի նեղութեանց մէջ ուրացութիւն կ՚առաջարկուէր Սմբատին, իբրեւ միակ ազատութեան միջոց,այլ անդրդուելի կը տոկար չարչարանաց ի վեր քան զբնութիւն մարդկան (ՕՐԲ. Ա. 235), մինչեւ որ Յուսուփ Սմբատի հաստատամտութենէն յաղթուած, կը հրամայէր սրով զգլուխ նորա հատանել, եւ այդպէս մարտիրոսական նահատակութեամբ կը վախճանէր աշխարհային պատերազմներու քաջայաղթ նահատակը, զոր Նահատակ պատուադիր անունով հռչակեցին ազգն ու եկեղեցին։

« 711. Կապոյտ Բերդի Պատերազմը   |   713. Օրն ու Տօնը »
© Gratun.org