Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Ե. Դրասխանակերտացի

713. Օրն ու Տօնը

Յուսուփ Սմբատը մեռցնելէն ետքն ալ իր ատելութեան յագուրդը չգտնելով, նախատանաց չափը լրացնելու համար կ՚արգելու անոր մարմինը թաղել, եւ դիակը կը ղրկէ Դուին, որրպէսզի այնտեղ, այլազգեաց բնակութեան կեդրոնին մէջ առակ նշաւակի ըլլայ ամենուն, եւ բեւեռակապ ի փայտին բարձու պրկեալ, խաչուած մնաց, չենք գիտեր որչափ ատեն, որովհետեւ թաղման մասին խօսք մը չենք գտներ պատմութեանց մէջ։ Պատմաբանը կը յիշէ թէ շատեր Սմբատի մարմինին վրայ լոյս ճառագայթաւէտ եւ ճրագ ճաճանչաւոր տեսան խաչին գրայ կախուած օրերը։ Բայց ինք լուսաւոր տեսիլքին ստուգութիւնը ի տեսողս անդր թողացուցեալ, իր կողմէն կը հաւաստէ թէ բազում բժշկութիւն հիւանդաց եւ վտանգելոց եւ ախտաժետաց կատարէր` Սմբատի արիւնով ներկուած հողերուն զօրութեամբ, եւ թէ անոր վրայ ոմանք ի հեթանոսաց քրիստոնէութիւն ընդունեցին եւ մկրտուեցան (ՅՈՎ. 301)։ Կիրակոս կը վկայէ թէ Յովհաննէս կաթողիկոս կարգեաց տօն սուրբ թագաւորին Սմբատայ (ԿԻՐ. 87), այլ տօնացոյցներ Սմբատի տօն չեն պարունակեր, եւ միայի Յայսմաւուրքի մէջ կը գտնենք անոր անունը լոկ յիշատակելի սուրբերուն կարգը։ Մահուան թուականը Հայոց 362 տարին ցուցուած է Օրբէլեանէ (ՕՐԲ. Ա. 235), 363 Յայսմաւուրքէն (ՅԱՅ. 515), եւ 364 Ասողիկէ (ԱՍՈ. 152), բայց պատմական կարգը չի ներեր 362-էն անդին յետաձգել, որուն ամանորը կը սկսի 913 Ապրիլ 12-ին։ Մահուան օրը պատմիչները չեն նշանակեր, Յայսմաւուրքներն ալ համաձայն չեն, մէկը ահեկի 9-ին կը դնէ (ՅԱՅ. 515) եւ միւսը մարերի 1-ին (ՅԱՅ. Ա. 206), եւ անշարժ տոմարին համեմատութեամբ կը պատշաճեցնեն Ապրիլ 16-ին կամ Մայիսի 8-ին։ Սակայն այն միջոցին տակաւին շարժական տոմարով կը վարուէին Հայերը, որով 913 Դեկտեմբեր 16-ին, կամ 914 Յունուար 7-ին կը պատասքանեն ցուցուած թուականները։ Պատմաբանը Սմբատի չարչարանաց եւ կապանաց եւ խոշտանգանաց միջոցը գրեթէ զամ մի երկարարած կ՚ըսէ (ՅՈՎ. 297), եւ եթէ 913-ի գարնան սկիզբը դնենք Սմբատի անձնատուր լինելը, մինչեւ տարւոյն վերջը կրնայ գրեթէ ամ մի անցած ըսուիլ։ Այսչափ ինդ միայն կրնանք քաղել մեզի հասած յիշատակներէն։ Իսկ կաթողիկոսն Յովհաննէս` օգնութիւն մը ընելու անճարացած, կը շարունակէր Գուգարաց կողմերը առանձնացած մնալ (ՅՈՎ. 332)։

« 712. Սմբատ Նահատակ   |   714. Անիշխանութեան Օրեր »
© Gratun.org