Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Ե. Դրասխանակերտացի

718. Սով և Ժանտախտ

Հնար չէր որ այդչափ խառնակութիւններ, աւերած ու կոտորած, երկրին բնական կացութեան վրայ ալ ազդեցութիւն չունենային։ Կոտորածին անմիջական հետեւանք էր աշխատաւոր բազուկներու պակսիլը, եւ անոր հետեւանքն ալ մշակութեան եւ երկրագործութեան դադարումը։ Եղանակներն ալ յանկարծական փոփոխութիւններ ունեցան, գարունը ի ձմերային սգաւորութիւնս յեղանակեցաւ, ի տարեկան արդիւնաւորութիւններ պակասեցան, հունձքեր եւ կալեր ապականեցան, եւ հազիւ թէ կը գտնուէին ուրեք պտղեղութիւն։ Ասկէ սկսաւ ընդհանուր սով մը, որով բոլոր բնակիչներ իբրեւ զդիակունս գունատեալս եւ լքեալս դանդաջէին, եւ ունեւորներն ալ պարէնի սղութենէն շուտով ի վերջին սնանկութիւն հասանէին (ՅՈՎ. 327)։ Յետին նեղութեան մէջ զվնասակար բանջարս իսկ ուտելու ստիպուած յապականութիւն մահու հասանէին, եւ նոյն իսկ զսիրելի որդեակս` ընդ սակաւիկ ինչ ռոճկաց` թշնամեաց կը վաճառէին, եւ Երուսաղէմի պաշարելոց նման, զընկերակիցս իւրեանց գաղտակծութեամբ ի սպանդ վարեալ` կամ թէ զմանկունս իւրեանց եփելով ուտելու կը հասնէին (ՅՈՎ. 329), թող պահուած ուտելիքներ մէջտեղ հանելու նպատակով իրարու դէմ գորած բռնութիւննին (ՅՈՎ. 330)։ Սովին երեսէն եւ թշնամիներուն շարունակած կոտորածին հետեւանօք, մերկ դիակներ անթաղ կը դիզուէին, որք մէկ կողմէն նեխուելով չարաչար ախտերու պատճառ կ՚ըլլային, եւ միւս կողմէն շաղղակեր գազաններ եւ գիշատիչ թռչուններ բնակութեանց մէջ կը թափառէին, որով դեռեւս կենդանի եղող կիսամեռներու վրայ ալ կը յարձակէին (ՅՈՎ. 331)։ Այդ աղետալից ժամանակին մէջ ոչ միայն կը շարունակէր Հաճիկ հրոսակին սուրը, որ մինչեւ յեօթն ամ ձգեալ երկարեցաւ (ՅՈՎ. 327), այլ Յունաց եւ Եգերացւոց եւ Գուգարացւոց եւ Ուտէացւոց եւ ուրիշ Կովկասաբնակ ազգերու մէջէն ալ աւազակք եւ սրիկայք` պատեհ առիթ կը գտնէին եկեղեցիներու եւ վանքերու եւ քաղաքներու վրայ յարձակելու , զորս առհասարակ յաւարի առեալ կապուտ բազում խաղաղացուցանէին, եւ իրենց երկիրը կը դառնային (ՅՈՎ. 322)։ Ի լրումն այդ ամէն աղետից թագաւորք մեր եւ պէտք եւ իշխանք իրարու դէմ մաքառելէ ետ չէին կենար, եւ ժողովուրդն ալ եղածները կործանելով կը ջանար նոր ստեղծանել պայզատս եւ սպասալարս, որով Հայեր Հայերու դէմ համագունդ ընդ միմեանս հարեալք ի հակառակութիւն եւ ի կռիւ պայքարէին (ՅՈՎ. 324)։ Մենք ստուերագիծ մը միայն քաղեցինք, պէտք է կարդալ Պատմաբանին սրտաճմլիկ եւ ողսալի նկարագիրը։

« 717. Մարտիրոսաց Յիշատակներ   |   719. Յունաց Առաջարկը »
© Gratun.org