Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Ե. Դրասխանակերտացի

719. Յունաց Առաջարկը

Յովհաննէս կաթողիկոս եւ պատմագիր, յուսաբեկ եւ սրտաբեկ, տակաւին պանդխտաբար կը մնար ի մէջ Գուգարաց եւ Վրաց, ուր քաշուած էր Յուսուփի գերութենէն ազատելէ ետքը (§ 707), եւ ընդերկարեալ կը տեւէր իր պանդխտութիւնը, յաւէտ իմն տրտմեալ, բայց միշտ ակնկալեալ եւ սպասեալ փրկութեան Տեառն Աստուծոյ (ՅՈՎ. 332)։Հայաստանի աղիողորմ վիճակը լսուած էր Բիւզանդիոյ մէջ, եւ Յունական կայսրութիւնը եւ Յունական եկեղեցին չէին կրնար չտեսնել, որ Հայոց Արաբական ամիրապետութեան կողմէ կրած տագնապը, հարկաւ անոնք կը յորդորէր նորէն հոգւով ու սրտով իրենց կողմը դառնալու։ Այդ նպատակով եւ յարաբերութեանց դուռ բանալու համար, պատրիարքին յանձնուեցաւ սիրոյ եւ յորդորանաց գիր մը ուղղել կաթողիկոսին։ Նամակին պատճէնը (ՅՈՎ. 333-337) առանց թուականն ալ յիշելու։ Գրողն է Նիկողայոս Ա. պատրիարքը, որ երկրորդ անգամ աթոռ բարձրացած էր 910-ին։ Իսկ նամակին հասնելէն ետքը ըսուած է թէ Յուսուփ դառեւս արձանացեալ նստէր ի մայրաքաղաքն Դուին (ՅՈՎ. 338), ուր գիտենք թէ նա հինգ ամ յամեալ մնաց (ԱՍՈ. 155), որ 914-էն կը հասնի 919, որով շուրջ 918-ին պէտք է դնել Նիկողայոսի նամակը։ Նիկողայոս իր նամակին մէջ ամենայն խոհեմութեամբ բնաւ եկեղեցական կամ դաւանական միաբանութեան խօսք չ՚ներ, եւ Հայոց եւ Վրաց եւ Աղուանից միահամուռ հաւատացեալ ժողովուրդը, իբր Հայոց կաթողիկոսի հօտ կ՚ընդունի, որով կը տեսնուի թէ Վրաց կանուխէն քաղկեդոնականութեան յարիլը` ոյժ կորուսած էր Հայ Բագրատունիներուն այն կողմերուն իշխանութիւնը ձեռք անցընելէն ետքը։ Անկեղծ ցաւ կը յայտնէ վերահաս աղէտներուն համար, կը դիտէ որ ներքին երկպառակութիւնն ալ առիթ տուած է այդ տագնապին, ուստի պէտք կը տեսնէ որ կաթողիկոսը նախապէս աշխատի Հայ իշխանները միաբանել, սկսելով իրեն մօտ գտնուող Վրաց թագաւորէն եւ Ափխազաց իշխանէն, որոնց ինքը պատրիարքն ալ յատկապէս գրած է, եւ յետոյ անոնց օգնութեամբ միւս Հայ իշխաններն ալ միացնելով։ Կը խոստանայ որ երբ Հայ իշխաններ իրենց ոյժերը միացնեն, կայսրն ալ, որ էր Կոստանդին Է. Պորփիւրոժէն, առաքեսցէ զօրս բազում յօգնականութիւն, որոնք մեծաւ օգնականութեամբ Աստուծոյ եւ քահանայագործութեամբ, այսինքն օրհնութեամբ կաթողիկոսին անշուշտ թշնամեաց վրայ կը զօրանան։ Յաղթութենէն ետքը պէտք կ՚ըլլայ որ տեղի ունեցած յանցանքներ ներուին, եւ իւրաքանչիւրին իրաւունքը իրեն դարձուի, եւ խաղաղութիւնն Քրիստոսի հաստատեսցի։ Պատրիարքը կը վերջացնէ ըսելով. Սրբափայլ աղօթք ձեր եղիցի ընդ նուաստութեանս մերում։

« 718. Սով և Ժանտախտ   |   720. Կաթողիկոսն Ի Տարոն »
© Gratun.org