Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Ե. Դրասխանակերտացի

720. Կաթողիկոսն Ի Տարոն

Յովհաննէս իր սպասած աստուածային յցելութիւնը հասած կարծեց Յունաց պատրիարքին նամակովը, եւ առաջին անգամ յուսոյ նշոյլ մը տեսաւ` իր անմխիթար առանձնութեան մէջ, ուր եօթը տարիէ ի վեր թաղուած կը մնար 911-է ասդին։ Զտկարացեալ զօրութիւն իմ սակաւ ինչ կազդուրեալ եւ գօտեւորեալ զգացի, կ՚ըսէ, եւ արծարծեցաւ յիս հոգի իմ (ՅՈՎ. 338)։ Յաջողեցաւ նախ Վրաց թագաւոր Ատրներսէհը համոզել, որպէսզի միաբանութեան գործին գլուխ կանգնի, իբր տարիքով եւ փորձառութեամբ երիցագոյն անձ մը։ Ափխազաց Գուրգէնն ալ արդէն իրեն հետ էր, կը մնար միւսները յորդորել, եւ յանձն առաւ ինքն անձամբ մէջտեղ իյնալ եւ բերանիբերան խօսակցիլ անոնց հետ, բայց մեծ արդիւնք ձեռք չկրցաւ ձգել։ Գագիկ Արծրունի` Մոկաց եւ Կորդուաց լեռներու մէջ ապահովի դրած իր ընտանիքն ու գանձը, ինքն ալ այն կողմերը պաշտպանութեան կը մնար։ Սմբատ Սիւնի իր լեռներէն դուրս ելլել չէր համարձակեր. Աշոտ Երկաթ այս ու այն կողմ կը թափառէր` հնարաւոր օգնութիւններ հասցնելու, Աշոտ սպարապետ Յուսուփին քովէն չէր հեռանար, Յուսուփն ալ Դուինի մէջ կեդրոնացած, տակաւին մռմռեալ անհնարին դառնութեամբ, շրջէր, խնդրէր, հայցէր թէ զո կլանիցէ։ Յովհաննէս չկրնալով պէտք եղած անձերը տեսնել, եւ ոչ ալ միաբան գործակցութեան ձեւ մը պատրաստել, կ՚անցնէր կու գար Տարոն գաւառը, եւ հոն կը մնար, ի մերձաւորաց իւրոց իշխանաց եւ ժողովրդոց գտեալ մխիթարութիւն (ՅՈՎ. 338)։ Այնտեղ տեսնելով զծփական զանդուլ հինից արշաւանն, թէպէտ կարգադրութիւն մը չէր ըրած, բայց Յունաց առաջարկութիւնն ալ չկորսնցնելու համար, պէտք տեսաւ իրաց վիճակը անոնց ծանուցանել, եւ անոնց անմիջական միջամտութիւնը հրաւիրել, պատասխան մը տալով Կոստանդին կայսեր, որուն կողմէն գրած էր Նիկողայոս պատրիարքը։ Նամակը գրեց մինչ դեռ եւս ի Տարոն կը գտնուէր, ամենայն հաւանականութեամբ 919-ին սկիզբները, թէպէտ Յովհաննէս իր նամակին թուականը չի յիշեր։ Չենք գիտեր թէ ուստի քաղուած է 920 Նոյեմբեր թուկանը, զոր Չամչեան կը յիշէ (ՉԱՄ. Ա. 778), բայց տեղ մը չենք տեսած, եւ որ չ՚արդարանար, քանի որ նամակը ուղղած է Կոստանդինի անունով, որ 919-ին գահազուրկ եղաւ, եւ տեղը գահ բարձրացաւ Ռոմանոս Ա. Լեկաբենոս իր աները, որուն անունը կամայական կերպով հասցէին մէջ ալ մուծած է Չամչեան, եւ քումդ գահակից Ռոմանաւ աւելցնելով, որ Պատմաբանին բնագրին մէջ չկայ։

« 719. Յունաց Առաջարկը   |   721. Յովհաննէսի Նամակը »
© Gratun.org