Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Ե. Դրասխանակերտացի

724. Նորէն Գժտութիւնք

Մասնաւոր դիպուածներ են, որ հետզհետէ կը շարունակեն, Հայ իշխաններու իրարու հետ գժտելովը եւ հաշտուելովը շարունակաբար, այլ ոչ տեւական կերպով։ Վասակ եւ Աշոտ Գնթունիք, որք Սմբատին օրէն Գուգարաց մօկ մասին մէջ կողմնակալ հաստատուած էին, ուզեցին ինքնագլուխ ըլլալ, եւ Շամշուլտէ, այսինքն Երեքնետ բերդին մէջ ամրացան։ Աշոտ Երկաթ, Աբասա եղբայրն ալ մէկտեղ առնելով, որ իրեն մօտ եկած էր, վրանին գնաց, քիչով անոնց բազմութիւնը ցրուեց, եւ Գուգարաց Գուրգէն իշխանին մօտ հանդարտեցաւ (ՅՈՎ. 371)։ Յանկարծ լսեց թէ Աշոտ Շապուհեան, պայմանները անարգելով, գրաւած է իր սահմանէն Վաղարշապատը, մէկէն վրայ հասնելով զայն հալածեց, եւ նորէն իր մասը ձեռք անցուց (ՅՈՎ. 373)։ Յովհաննէս կաթողիկոս վրայ հասաւ, Շապուհեանը յանդիմանեց, ուզեց նորէն հաշտեցնել, բայց չյաջողեցաւ, եւ երկու Աշոտն զերկեամ մի ելուզակօրէն զկնի միմեանց գռոյթս տային (ՅՈՎ. 374)։ Աշոտ Երկաթ Աղուանից Սահակ Սեւադա իշխանին մօտ կ՚երթայ, անոր աղջկան հետ կ՚ամուսնանայ, եւ անկէ ալ օգնութիւն առնելով Դուինի վրայ կը քալէ միւս Աշոտին դէմ։ Յովհաննէս նորէն կը միջամտէ ի խաղաղութիւն ընդ երկաքանչիւրսն։ Բայց Երկաթ չ՚անսար, Դուինի վրայ կը յարձակի, բայց իր աներձագին Գրիգոր Սեւադայի գրգռութեան յուզմանն պատճառով, չի յաջողիր, եւ ետ կը մղուի։Այս անգամ ալ Գուգարաց Գուրգէն իշխանէ օգնութիւն առնելով` նորէն կու գայ պատերազմը նորոգելու, բայց Յովհաննէս կաթողիկոս նորէն մէջտեղ կ՚իյնայ եղբայրասպան կրիւը արգիլել, եւ ուրախութեամբ կը գրէ, թէ յայնմ նուագի ապա ոչ տուաւ նոցա առ յինէն թոյլ` մարտիւ ընդ միմեանս հարկանիլ (ՅՈՎ. 376)։Միւս կողմէն կ՚ապստամբի Մովսէս իշխան Ուտէացւոց, Աշոտ իր աներ Սահակի հետ անոր վրայ կ՚երթայ, կը ձերբակալէ եւ կը կուրցնէ (ՅՈՎ. 379)։Նոյն միջոցին Գուրգէն Գուգարաց իշխան եւ Աբաս արքայեղբայր Աշոտի դէմ դաւաճանութիւն կը պատրաստեն, Աշոտ կ՚ազատի, բայց թշնամութիւն մը կը սկսի Աշոտէ կասկածիլ եւ կաթողիկոսին կը դիմէ, եւ սա Աշոտէ վստահութեան գիր առնելով կը յանձնէ անոր, բայց ուրիշներ Աշոտ կը համոզեն, թէ միւս Աշոտի հետ խորհրդակից է, որուն վրայ Աշոտ` Վասակը Կայան բերդին մէջ շղթայակապ կը բանտարկէ։ Նորէն կաթողիկոսը կը հասնի Աշոտը յանդիմանել, տուած խոստումը յիշեցնելով, բայց սա ի Վասակ զվնասն տարեալ զինքն կ՚արդարացնէր, եւ Յովհաննէս չկրնալով Վասակին վրայ վստահիլ, աւելի չի պնդեր (ՅՈՎ. 382)։Այդ ցրիւ պատահարներ զորս ծաղկաքաղ յառաջ կը բերենք, մեզի կը պարզեն ժամանակին տիրող գժտութեանց եւ երկպառակութեանց տխուր պատկերը, երբ ամենէն աւելի պէտք ունէին ձեռք ձեռքի տալով ազգին ընդհանուր բարիքը հոգալ։ Միւս կողմէն ալ ճշգրիտ գաղափար կու տան խեղճ Յովհաննէս կաթողիկոսին քաշած նեղութեանց, նոյնիսկ իրեններուն ձեռքէն։ Այս վերջէն յառաջ բերուած եղելութիւններ կրնան 922 տապւոյ ընթացքին մէջ զետեղուիլ։

« 723. Յովհաննէս Հաշտարար   |   725. Աշոտ և Սահակ »
© Gratun.org