Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Ե. Դրասխանակերտացի

725. Աշոտ և Սահակ

Բայց տխուր պատահարներ դեռ չէին վերջանար, որեւէ մի աննշան պատճառով կը գժտուէին Աշոտ թագաւորը եւ աները Սահակ։ Ձմեռուան մէջ կիրքերը կ՚աճէին, եւ գարնան իրարու դէմ կը ճակատին Ախոյեանք գիւղին մէտ, բայց մեծամեծք աւագանւոյն առժամեայ հաշտութիւն մը կնքել կու տան, եւ Աշոտ ետ դառնալով Դուինը կը զարնէ, իբր զի Շապուհեանը Սահակի համամիտ էր գտնուած։ Անկէ Աշոտ կ՚երթայ Ատրներսէհի հետ միանալ, եւ միասին Գուգարաց Գուրգէնին վրայ կ՚երթան, որուն կ՚օգնեն միւս Աշոտը եւ Աբաս արքայեղբայրը։ Երբոր ասոնք այստեղ զբաղեալ են` Սահակ Ուտիի կողմէն Աշոտի սահմաններուն վրայ կը քալէ, ու Ձորոփորի կողմերը կը գրաւէ եւ Վասակ Սիւնին Կայան բերդի բանտարկութենէն կ՚ազատէ։ Աշոտ կը հասնի, եւ եպիսկոպոս մը բանագնաց կը ղրկէ Սահակի` թշնամութեան պատճառը եւ պահանջը իմանալ, իսկ Սահակ եպիսկոպոսը վար դնելով պատերազմի կը քալէ։ Այստեղ Պատմաբանը կը յիշէ, թէ Աշոտ հաշտութեան գիրը, իր առջեւէն տարած խաչին վրայ կապելով, եւ զԱստուած իրաւարար կոչելով, կը խնդրէ որ եթէ ինքն է յանցաւորը, ինքն վնասուի, թէ ոչ թշնամին պատժուի։ Եւ այս ուժով կը յարձակի, թշնամին կը ցրուէ, եւ Սահակ աները, եւ Գրիգոր աներձագը ձերբակալելով կը կուրցնէ։ Այս պարագայէն Յովհաննէս կաթողիկոս իր սէրը կը հեռացնէ Աշոտ Երկաթ թագաւորէն, որովհետեւ կ՚ըսէ, այսպէս գործեալ իր դառնութեան, անվստահ զսիրտ ամենեցուն կացոյց (ՅՈՎ. 392)։ Աշոտ Երկաթ, Հայաստանի մէջ թագաւորներուն շատանալը տեսնելով, եւ զինքն ամենէն բարձր նկատելով սկսած էր Շահնշահ անունը գործածել (ՅՈՎ. 395), որով Պատմաբանը ասկէ ետքը կը սկսի հեգնութեամբ իմն` անուանեցեալ Շահնշահ, կամ Շահն կոչեցեալ շահ կոչել Աշոտը (ՅՈՎ. 400), եւ իր համակրանքը կը շատցնէ Գագիկ Արծրունիի, Վասպուրականի թագաւորին, զոր առաջ կը հեգնէր թագակերպեալ (ՅՈՎ. ) եւ թագաւորեցեալկոչելով (ՅՈՎ. )։Գոհունակութեամբ կը յիշէ թէ Գագիկ երրորդ անգամ ըլլալով Փարկինի անուն Հագարացի դեսպանին ձեռօք ամիրապետէն թագաւորական թագ կ՚ընդունէր, պսակեալ ի վրեայ Հայաստանեայցս (ՅՈՎ. 382)։ Ասոր վրայ Յուսուփ սկսած էր թշնամութեամբ վարուիլ Գագիկի դէմ (ՅՈՎ. 383), մինչ դերերը փոխուելով, սկսած էր պատիւներ եւ ընծաներ եւ թագ արքայական յղել իր իսկ նահատակած Սմբատի որդւոյն (ՅՈՎ. 375)։ Այդ առթիւ պէտք է տեղի ունեցած ըլլայ Ատրպատական տարուած տիկիններուն գերեդարձը, որոնք յետ երկեամ մի ամաց գային եւ հանգչէին ի գահս եւ ի սենեակս տէրանց իւրեանց (ՅՈՎ. 372)։

« 724. Նորէն Գժտութիւնք   |   726. Նոր Կերպարան »
© Gratun.org