Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Ե. Դրասխանակերտացի

726. Նոր Կերպարան

Վերջապէս Յուսուփի ալ յաջողութեանց ընթացքը սկսաւ վրդովուիլ։ Նա սկսած էր հետզհետէ ինքնագլուխ գործել, եւ իբր Ատրպատականի եւ Պարսկաստանի տիրապետը ամիրապետէն գլուխ քաշել։ Մըքթատիր-Պիլլահ, եւ անոր տկարութենէ օգտուելով իշխանութիւնը ձեռք անցընո շրջանակը, յատուկ կերպով Մոնոս զօրավարը ղրկեցին (ՅՈՎ. 406) Յուսուփի դէմ անհուն իմն զօրօք, որ թէպէտ անգամ մը եւ երկուք չկրցաւ Յուսուփը յաղթահարել, բայց երրորդ անգամին Յուսուփ չկրցաւ նոր հասնող ոյժերուն դէմ դնել, եւ ինքն ալ գերի բռնուելով , ամիրապետին տարուեցաւ, որ հրամայեց զայն շղթայակապ բանտարկել (ՅՈՎ. 393), եւ յետոյ պատիժը ծանրացնելով` բազումս գանեալ` կապանօք արկանել ի մթին, նեղ, նուրբ եւ տղմուտ բանտ (ՕՐԲ. Ա. 242), որով Յուսուփ ինքն ալ համը առաւ այն գանակոծութեանց եւ խիստ բանտարկութեանց, զորս ուրիշներուն կրել տուած էր։ Յուսուփի բանտարկութեան տեւողութիւնը զամս ութն ըսող կայ (ԱՐԾ. 323), այլ հաւանականագոյն է ամս ինչ ընթերցուածը (ՕՐԲ. Ա. 241), եւ այն ալ ոչ աւելի քան երեք տարի, որովհետեւ ութը տարիի տեւողութիւնը 923-էն սկսելով 931-ին կը հասնէր, եւ այն ատեն Պատմաբանը չէր կրնար անոր ազատութիւնը, եւ նորանոր գործերը պատմել (ՅՈՎ. 409)։Ատրպատականի ոստիկանութիւնը Յուսուփէ գտքը յանձնուեցաւ Ըսբուքի, որ Յուսուփի օգնականներէն էր, եւ անոր վերջին քաղաքականութիւնը շարունակելով դնէր ուխտ միաբանական խաղաղութեան Աշոտ Երկաթի հետ, եւ յարձակման կը պատրաստուէր Վասպուրականի Գագիկին դէմ։ Սակայն Գէորգ Հաւնունի անուն մէկ մը ի կրէնաւորական կարգէ, այսինքն եկեղեցական մը, Գագիկի կողմանէ պատգամաւոր երթալով, ընծաներով եւ հանճարեղ խօսքերով Ըսբուքը հաշտութեան համոզեց, որ անգամ մը խոստանալէն ետքը շարունակեց հաստատ մնալ խաղաղարար ուղղութեան մէջ։ Վասպուրական ազատեցաւ հրոսակներէն եւ յարձակումներէն, եւ Գագիկ ձեռնարկեց իր երկիրը ծաղկեցնել, եւ նշանաւոր շինութիւններ ալ կառուցանել, որոնց մէջ աւելի խօսուած են Աղթամար կղզւոյն մէջ շինուած ամրացեալ պալատը եւ մեծ կաթողիկէն։ Պալատէն այլեւս հետք չկայ, բայց կանգուն կը մնայ եկեղեցին, զոր այնչափ հիացմամբ կը նկարագրէ Արծրունի (ԱՐԾ. 329-336)։ Պատմիչին զարմացում ազդող պարագաներէն մին եղած է տաճարին դուրսի կողմին կոփածոյ եւ ներկած պատերով զարդարուիլը, զորս քանդակած է Մանուէլ ճարտարապետը (ԱՐԾ. 331), եւ որոնք հազար տարիէ ետքը տակաւին կը տեսնուին ներկերնին կորուսած, իրօք ալ Հայաստանի մէջ սովորական չեն քանդակները։ Իսկ միւս զարմանալին գմբեթէն երկնահարթ բարձրութիւնն է, զոր եթէ ոք դիտել ուզէ, պէտք է, կ՚ըսէ, որ նախ ի բաց առցէ զխոյր գլխոյն, եւ ապա տանջեալ զպարանոցն հազիւ թէ նշմարել կարիցէ (ԱՐԾ. 332), բայց կ՚երեւի թէ Արծրունին աւելի բարձր շէնք մը տեսած չէ եղեր։

« 725. Աշոտ և Սահակ   |   727. Աշոտի Ձախողիլը »
© Gratun.org