Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Ե. Դրասխանակերտացի

728. Յուսուփ և Նըսր

Մըքթատիր-Պիլլահի ամիրապետութիւնը` թէպէտ երկար տեւեց մինչեւ 932, սակայն միշտ տկար եղաւ, եւ շարունակ ապստամբութիւններէ նեղուեցաւ։ Ասոնց մէկ շարժումն ալ տեղի ունեցաւ երբ Յուսուփ բանտին մէջ կը հեծէր։ Մէկ կողմէն անապատի արաբացիներ, կամ Կարմաթացի կոչուած վաչկատուն ցեղեր, միւս կողմէն Թուրքաստանի մարդամբոխ սրիկայք եւ սրավարք, Պաղտատ մայրաքաղաքին իսկ կը սպառնային, եւ դէմ դնելու կարող զօրավար չէր գտնուեր։ Այն ատեն Մոնոս` խորհրդածու դրանն արքունի (ՅՈՎ. 408), որ Մունէս ներքինապետ ալ կոչուած է (ՎԵՐ. 456), այն որ ինքնին իսկ էր կալեալ Յուսուփը եւ ածեալ ամիրապետին, խորհեցաւ Յուսուփին ներել, եւ նորէն անոր յանձնել արեւելքէն յարձակող Թուրքերուն դէմ, պատերազմը (ՅՈՎ. 409) եւ ըստ այնմ ամիրապետն ալ համոզեց։ Դժուար է ճշդել Յուսուփի ազատութեան թուականը, արտաքիններէն որոշ յիշատակութիւններ չունինք, ազգայիններն ալ թուականի մտադիր չեն, եւ եթէ տարեթիւ մը կը նշանակեն, իրարու համաձայն չեն։ Մունէսի յանկարծ զօրանալուն եւ երեք օրուան համար Մըքթատիրը գահազուրկ ըրած ըլլալուն մասին յիշատակութիւն մը ունինք արտաքիններէն, որ յարմար կու գար Յուսուփի բախտին փոխուելուն, սակայն այն 929-ին տեղի ունեցաւ (ՎԵՐ. 456), որ շատ կը յապաղէ դիպուածոց կարգը, եւ միջոց չի թողուր ապագայ եղելութեանց, ուստի շուրջ 926-ին պէտք է դնենք այդ փոփոխութիւնը։ Յուսուփ նախապէս ընդ Միջագետս Ասորւոց յորդաչու լեալ կ՚ըսուի, որով առաջ Թուրք ասպատակը ցրուելու ձեռնարկած է, եւ անկէ կը հասնի Կորդուոց նահանդը, Վասպուրականի թագաւորէն հին վրէժը լուծելու։ Գագիկ ընտանիքն ու գանձը Կոգովիտ եւ Ծաղկոտն գաւառներու լեռները ղրկելով, ինքն պաշտպանութեան կը պատրաստուի եղբօրը Գուրգէնի հետ։ Ատոմ Անձեւացեաց իշխան հարկը կրկնելով եւ ընծաները առատացնելով Յուսուփը կը շահի, Գագիկ ալ խելացութիւն կը համարի նոյն ճամբան բռնել, տալ կրկին եւ երեքկին զսակ հարկին, որպէսզի կոտորածն ու աւերածը խափանէ, եւ կատարուած շինութիւններ չվտանգուին։Յուսուփ ալ ագահութինը կշտացած տեսնելով, իբրեւ հնդիկ իմն զսեւութիւն թխութեանն յանձնէն ի բաց մերկացեալ, դիւրագորով հաշտութեան կը զիջանէր (ՅՈՎ. 412), եւ կ՚անցնէր կ՚երթար Ատրպատական, այնտեղի գործերը կարգադրելու։ Կկը մնար Արարատի եւ Սիւնիքի կողմերէն ալ կողոպուտ քաղել, բայց ինքն զբաղած ըլլալուն Նըսր Ըսբուք (ՅՈՎ. 413) կամ Նըսր Սըբըքի անուն (ՕՐԲ. Ա. 241) ոստիկան մը կը ղրկէ Հայաստան իր հրամանին ներքեւ։ Իսկ այն Ըսբուք ոստիկանը, որ Յուսուփի յաջորդած էր, Արտաւիլի մէջ կը մեռնի, եւ անոր գանձերն ալ կը ծառայեն ի լիութիւն ընչաքաղցութեանն Յուսուփի (ՅՈՎ. 414)։

« 727. Աշոտի Ձախողիլը   |   729. Նըսրի Կեղեքումները »
© Gratun.org