Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Ե. Դրասխանակերտացի

730. Բիւրականի Նահատակները

Կաթողիկոսին Բիւարականէ փախած ատեն չէր կրցած իրեն հետեւիլ դրան եպիսկոպոսն Սահակ, հիւանդ ըլլալուն պատճառով, անոր հետ մնացեր էին քանի մը քահանաներ, սարկաւագներ ու կրօնաւորներ։ Բիւրականի բնակիչներն ալ չէին կրնար` ծեր ու տղայ, կին ու տկար, երեսի վրայ թողլով փախչիլ. ուստի իրենց մէջէն զինուորութեան վարժ եղողներ գլուխ կանգնեցան, եւ ամրոցիկը պաշտպանելու պատրաստուեցան։ Մարմնաւոր պատրաստութեանց հոգեւորականն ալ խառնելով, յետին թոշակի խորհուրդը խնդրեցին եպիսկոպոսէն, որ յատուկ պատարագեց, ամէնքը հաղորդեց, եւ մարտիրոսական մահուան պատրաստեց, հրեշտակական շղթանցն խրատներով եւ յորդորներով։ Երբոր Նըսրի ղրկած հրոսակը հասաւ, ամրոցը փակուած գտաւ, եւ պատերազմի ձեռնարկեց։ Եկողները աւորս եօթն յարձակումները նորոգեցին, բայց ոչ կարէին ստնանել ամրոցին, եւ թերեւս բնաւ ալ չյաջողէին, եթէ ներսէն զողորմութիւն եւ զհաւատս ուրացեալ քանի մը մատնիչներ յարձակողներուն ճամբայ չցուցնէին (ՅՈՎ. 432)։ Բոլոր Բիւրականի մէջ գտնուողներ գերի ինկան, եւ անողորմաբար կոտորուեցան, կիներ եւ պատանիներ իբրեւ աւարաբաժին պահուեցան, եւ ամրոց ու եկեղեցի ու տուներ կողոպտուեցան։ Գերիները միահամուռ հաւաքելով, նախ մերկացուցին ի նոցանէ զգեստիկն, յետոյ զէնք սկսան շողացնել ուրացուեան յորդորելով, եւ անոնց հաստատամիտ յայտարարութեանց վրայ` միառմի խողխողեցին իբրեւ զոչխար ի սպանդ վարեալ։ Ասոնք են Բիւրականի վկաները, որոնց գլուխը կը գտնուի Սահակ եպիսկոպոս, եւ յանուանէ կը յիշուին` Մովսէս եւ Սարգիս եւ Դաւիթ եղբայրներ, երեքն ալ քահանայ, առջի երկուքը ամուսնացեալ եւ Դաւիթ կուսակրօն, Սահակ կրօնաւոր աչքէ տկար, Սողոմոն Սագաստանցի ճգնաւոր, եւ Թէոդորոս սարկաւագ`վերակացու շինուածոց եւ մարզիչ մարդկան։ Պատմաբանը ութ թուով կը դնէ վանականները, որով մէկին անունը անծանօթ կը մնայ, իսկ Բիւրականցիները կը հաշուէ աւելի քան զերկերիւր (ՅՈՎ. 437)։ Միայն Գէորգ սարկաւագ յաջողած է կոտորածէն ազատիլ, եւ եղելութեանց լուրը կաթողիկոսին բերել (ՅՈՎ. 438)։ Իբրեւ նշանակելի պարագայ կը յիշուի, որ գերիներու մէջ մահմետական մշակներ ալ գտնուելով, ինքզինքնին յայտնելով ազատ թողուած են, որ միանգամայն Խանդաղատանօք ողոքէին զմի մի հաւատացելոցն երթալ խառնիլ ի նոսա (ՅՈՎ. 436)։ Երբոր գերի կիներն ու աւարը եւ սպանելոց գլուխները Նըսրին բերին, ուրախութեան վայրկեանի մէջ կը հրամայէ զգերեալսն առհասարակ լուծանել եւ թողուլ (ՅՈՎ. 440), եւ ընդհակառակն հրամայէ սրով սատակել զինուորսն զայնոսիկ, որք մատնեցին զամրոցն (ՅՈՎ. 441)։ Միայն իբրեւ բեռնակիր բերուած երկու Բիւրականցիները, մէկը Կիրակոս զինուոր եւ միւսը Կիրակոս մշակ, ուրացութեան կը հրաւիրէ, եւ ընդդիմանալնուն վրայ գլխատել կու տայ (ՅՈՎ. 441)։ Բիւրականի վկաներուն նահատակութեան օրը նշանակուած է ահեկի 10, իսկ Կիրակոսներունը ահեկի 17 (ՅՈՎ. 438, 441), նոյնպէս կրկնուած է եւ այլուր (ՎԱՐ. 87)։ Միայն Յայսմաւուրքը ահեկի 12 կը դնէ, եւ կը համեմատէ Ապրիլի 19-ին (ՅԱՍ. Ա. 174)։ Սակայն շարժական տոմարով պէտք էր համեմատել Դեկտեմբեր 14 եւ 21 օրերուն։ Տարեթիւը 332 նշանակուած է (ՅՈՎ. 438), բայց յայտնի շփոթութիւն մըն է, վասնզի 883 տարին Յովհաննէսի ընտրութենէն ալ առաջ է, թուատառերը ուղղելու հաւանական հիմ մըն ալ չենք գտներ, եւ 926 տարւոյ վերջերը յարմար կը տեսնենք դնել Բիւրականի արկածը։

« 729. Նըսրի Կեղեքումները   |   731. Նորանոր Բռնութիւններ »
© Gratun.org