Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Ե. Դրասխանակերտացի

732. Վասպուրական Կը Քաշուի

Յովհաննէս կաթողիկոս Բիւրականէ փախչելով եկած էր Բագարան, Աշոտ Շապուհեանի մօտ, միշտ դիտում ունենալով Դուինի հայրապետանոցը ազատել եւ կարգադրել, որ հանդերձ գեղօք եւ գերդաստանօք առ ասարակ ընդ ձեռամբ նուաճեալ էր Նըսրայն։ Գեղեցիկ էր կաթողիկոսին փափաքը, բայց կացութիւնը նպաստաւոր չէր, զի ոչ ոք էր, որ գուն ի վերայ գործէր հոգւով չափ` սակս նորոգման մայրաքաղաք եկեղեցւոյն։ Տարիի մը չափ այդ դիրքին մէջ սպասեց Յովհաննէս Բագարանի մէջ, թերեւս Նըսրի բացակայութիւնն ալ իրեն յաջող պարագայ մը երեւցաւ, բայց երբոր Նըսր վերադարձաւ իր ակնկալութիւններն ալ տկարացան, եւ վերջնական որոշման հարկը զգաց։ Ինքն տարիքով յառաջացած պիտի ըլլար, քանի որ տասը տարի առաջ Կոստանդին կայսեր գրած նամակին մէջ իր ծերութիւնը կը յիշէր (ՅՈՎ. 351)։ Աշոտ Սմբատեանի վրայ իր վստահութիւնը դադարած էր։ Աշոտ Շապուհեան տկար եւ անզօր էր գործի գլուխ կանգնելու, Գագիկ Արծրունին լաւագոյն դիրք կը վայելէր, բայց այն ալ իր սահմաններուն մէջ փախած, միշտ հրաւիրման կոչման առաջարկներ կ՚ընէր, Հայոց կաթողիկոսը իր մօտն ունենալու համար, որ իբր թագաւոր Հայոց դիրք կազմէ, եւ զայն բարձրացնէ եւ վաւերացնէ։ Վարանոտ կացութեան մէջ մնաց Յովհաննէս մինչեւ ամառնայինն յաշունն յեղանակեալ յեղափոխէր, զոր ի դէպ է 927 տարւոյն պատշաճեցնել, եւ վերջապէս Գագիկի մօտ երթալու որոշումը տուաւ, Շապուհեանէ ալ նպատակին յորդորուելով, եւ ապա առ ի նմանէն յուղարկեալ, եւ ճանապարհի ու ապահովութեան միջոցներն ալ ստանալով, եկաւ հանդարտիլ Գագիկ Արծրունիի մօտ, եւ անոր հովանւոյն ներքեւ անցընել իր վերջին օրերը (ՅՈՎ. 446)։ Այստեղ կը սպառի Յովհաննէս կաթողիկոսի պատմութիւնը, եւ մեզ կը պակսին իր մահուան թուականին եւ պարագաներուն մասին որոշ տեղեկութիւններ, եւ ճոխ ու կատարեալ կենսագրութիւն մը թերի կը մնայ իր վերջին մասին մէջ։ Այդ թերութիւնը կ՚ազդէ նաեւ Յովհաննէսի կաթողիկոսութեան տեւողութիւնը ճշդելու խնդիրին։ Ինչ որ իբր ստոյգ կրնանք նշանակել այն է, թէ Յովհաննէս այլեւս Վասպուրականէ դուրս չելաւ, հաւանաբար Աղթամարայ կաթողիկէն փառաւորեց, բայց շատ երկար չապրեցաւ, իսկ գերեզմանը եղաւ Ձորովանքի մէջ Գէորգ Գառնեցիի գերեզմանին մօտ (§ 605), որուն գործակիցն ալ եղած էր։

« 731. Նորանոր Բռնութիւններ   |   733. Պատմութիւնն ու Մահը »
© Gratun.org