Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յովհաննէս Ե. Դրասխանակերտացի

734. Աթոռի Փոխադրութիւն

Յովհաննէս կարկառուն դէմք մըն է Հայոց հայրապետներուն շարքին մէջ, ոչ միայն մատենագիր մը եղած ըլլալով, որ յիշատակաց արժանի ըլլալու գերազանց հիմն է, այլեւ իր անխոնջ գործունէութամբը եւ բազմաչարչար կեանքովը։ Ընտրութեան օրէն աստանդական, բայց Դունին աւանդական հայրապետանոցը աչքէ չհեռացուցած, մինչեւ իր վերջին օրերը երազեց հայրապետանոց եկեղեցին սուրբ վերանորոգել (ՅՈՎ. 420), եւ օրհնել զԱստուած ի սրբութեան նորա (ՅՈՎ. 421), եւ միայն երբ ամէն կողմէն լքուած եւ յուսաբեկ մնաց` այն ատեն հեռացաւ Դըւնայ կեդրոնէն, որ արդէն Գէորգ Գառնեցիի օրէն դադրած էր իրապէս հայրապետներու հաստատուն բնակավայրն ըլլալէ (§ 690)։Դուինի երկրաշարժէն, այսինքն 893-էն մինչեւ 927 անցած 34 տարիներու մէջ, որչափ ալ Դուին զրկուած էր հայրապետներուն ներկայութենէն, սակայն հայրապետանոցը պաշտօնապէս եւ իրաւապէս այնտեղ կը սեպուէր, եւ աթոռոյ երկրորդ փոխադրութիւնը պէտք է դնենք 927-ին, որով 485-էն, երբ աթոռը պաշտօնապէս Վաղարշապատէ Դուին փոխադրուեցաւ Յովհաննէս Մանդակունիի ձեռքով (§ 321), անցած կ՚ըլլան 442 տարիներ, մինչեւ որ Դուինէ ալ Վասպուրական փոխադրուեցաւ Յովհաննէս Դրասխանակերտցիին ձեռքով։ Աթոռը Վաղարշապատի մէջ մնացած էր միայն 182 տարի 303-է սկսելով, որով Դւինը ամենէն երկար տեւող հայրապետանոցը կ՚ըլլայ։ Ասկէ ետքը արագ արագ փոփոխութիւններ պիտի տեսնենք, ազգին անկայուն կացութեան հետեւանօք։ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսութիւնը, որ գրբեք տեղական անուն մը վրան չառաւ, նովին իսկ իրեն օրինական աթոռավայրը նկատեց, ուր ուրեք որ Հայութեան քաղաքական կեդրոնը տեսաւ։ Վասպուրականի աթոռը սովորաբար Աղթամարայ աթոռ կը կոչենք։ Քանի որ Աղթամարայ կաթողիկէն լրացած կամ գրեթէ լրացած էր Յովհաննէսի Վասպուրական երթալէն առաջ, քանի որ Գագիկ Արծրունի փառաւոր կաթողիկղ մը հիմնած էր իր թագաւորութեան մէջ եւ քանի որ արքունական մեծագործ եւ ամրացեալ պալատն ալ Աղթամար կղզիին մէջն էր (ԱՐԾ. 331), անտարակոյս այնտեղ ալ եղաւ Յովհաննէսի յատկացուած նոր հայրապետանոցը։

« 733. Պատմութիւնն ու Մահը   |   735. Սիւնեաց Իեպիսկոպոսներ »
© Gratun.org