Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Ա․ Կլայեցի

1165. Սիւնեաց Աթոռներ

Սմբատ իշխան իւր եղբօրորդին եկեղեցականութեան նուիրած, եւ անոր դաստիարակութիւնը հոգացած ատեն, հարկաւ զայն ստորին աստիճանի մէջ թողլու նպատակ չունէր, եւ Տարսայիճ ալ իր որդւոյն համար տարբեր դիտում չէր կրնար ունենալ։ Քահանայական ձեռնադրութենէն 5 տարի ետքը. այսինքն 1285-ին, որոշեց յղել զայն Կիլիկիա, առ մեծ կաթողիկոսն, տէր Հակոբ ի ձեռնադրութիւն եպիսկոպոսութեան (ՕՐԲ. Բ. 174)։ Այստեղ յայտնի ըսուած չէ, թէ Տաթեւի արքեպիսկոպոսական աթոռին պարապութեան առթիւ՝ յաջողութեան համար էր ձեռնադրութիւնը, ինչպէս ոմանք կը մեկնեն (ՉԱՄ. Գ. 283), թէ ոչ պարզապէս եպիսկոպոսական ձեռնադրութիւն ստացած ըլլալու նպատակով էր, ապագային աթոռի տէր ըլլալու համար։ Օրբելեան ուրիշ տեղ կը գրէ, թէ ժողովեալ մերոց եպիսկոպոսաց առ հայրն իմ, հրաւիրեցին զիս առնուլ ձեռնադրութիւն մետրոպոլութեան ի վերայ աթոռոյս Սիւնեաց (ՕՐԲ. Բ. 227), որ դատարկացեալ աթոռին յաջողութիւն մեկնուած է, սակայն նոյն ինքն կը պատմէ, թէ իր ձեռնադրութենէ դառնալէն ետքը խանդացեալ եպիսկոպոսացն ի Տաթեւ, յոլով վիշտս հասուցին եկեղեցւոյ, եւ թէ մինչ ի վախճան իւրեանց երկոցունց, տէր Հայրապետին եւ տէր Յովհաննէսին, ոչ դադարեաց խաղմն եւ խռովութիւն (ՕՐԲ. Բ. 175)։ Իսկ այս երկուքը Տաթեւի աթոռին եպիսկոպոսքն են (ՕՐԲ. Բ. 248), որոնք կենդանի կենթադրուին իր ձեռնադրութենէ ետքն ալ։ Մենք դիտելով որ մէկ կողմէն՝ ձեռնդրէն զՍտեպան մետրապոլիտ մեծ աթոռին Սիւնեաց (ՕՐԲ. Բ. 174) եւ միւս կողմէն նախորդ մետրապոլիտներ Հայրապետ եւ Յովհաննէս, կենդանի կը ցուցուին Ստեփանոսի ձեռնադրութենէն ետքն ալ (ՕՐԲ.Բ.175), պիտի եզրակացնենք, թէ Տարսայիճ իշխան յաջողած էր իր որդւոյն ձեռնադրութիւնը ընդունելի ընել տալ եպիսկոպոսներուն, ոչ թէ իբր դատարակեալ աթոռին մը յաջորդ, այլ Սիւնեաց բաժանեալ աթոռներուն վրայ գերագոյն գլուխ մը, ինչպէս որ իր կարգին ընդարձակօրէն պիտի բացատրենք։ Իսկ Հայրապետի եւ Յովհաննէսի՝ մէջէն բուն եպիսկոպոսը որն էր երկար զննութեան պէտք չենք տեսներ, վասնզի ցուցակին մէջ Սողոմոն մըն ալ կը յիշուի, որ պատմութեան մէջ չյիշուիր, իբրեւ ի միասին (ՕՐԲ. Բ. 248) պաշտօն վարող, եւ կերեւի թէ Հայրապետի ծերական ալեօք տկարացած ըլլալուն (ՕՐԲ. Բ. 181), եւ ուխտագնացութեանց պտտելուն պատճառով (§ 1162), ատեն մը Սողոմոն անոր աթոռակից եղած է, եւ վերջէն ալ Յովհաննէս։ Ստեփանոս՝ մեռած գտաւ կաթողիկոսը, եւ պարտք սեպեց թագաւորը տեսնել, եւ Ատանա քաղաքը երթալով անկէց մեծ պատիւ գտաւ ի վեր քան զարժանն, եւ ամիսս երիս թագաւորին մօտ մնաց (ՕՐԲ. Բ. 228), զոր պէտք չէ իբր տեւողութեան չափ առնել, այլ միայն 3 ամիսներէ մասեր, զի Յակոբ փետր. 12-ին վախճանած ըլլալով, Ստեփանոս ապրիլ 14-ին ձեռնադրուեցաւ, ճիշդ 60 օր ետքը։

« 1164. Ստեփանոս Օրբելեան   |   1166. Սմբատ և Վահրամ »
© Gratun.org