Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Ա․ Կլայեցի

1166. Սմբատ և Վահրամ

Յակոբի օրով ծաղկած մատենագիրներուն սկիզբը կը սիրենք յիշել Սմբատ Գունստապլը, իբր զի Գրիգոր Մագիստրոսէ (§ 866) եւ Մխիթար Հերացիէ ետքը (§ 1027), երրորդ աշխարհական հեղինակի անունն է, զոր կարձանագրենք։ Սմբատի գործունէութեան յիշատակները պատմութեանս կարգին յիշեցինք մինչեւ իր մահը (§ 1160)։ Աւելի խօսուած երկասիրութիւնն է պատմութիւնը կամ Տարեգիրքը, ուստից շարունակ օգտուեցանք։ Անկէ զատ ունի Անոիղք Անտիոքայ, եւ Ծաղկաքաղ Օրինագիրք գործերը, որոնք կը ցուցնեն, թէ ոչ միայն զէնքով ծառայեց իր ազգին իբր սպարապետ, այլ եւ գրիչով, իբր օրէնսգէտ եւ վարչագէտ։ Օրէնսգիրքը կազմած է 1265-ին Գօշի դատասատանագիրքը եւ Լամբրոնացիի բիւզանդական օրինագիրքը կարգաւորելով եւ համառօտելով։ Անոնցմէ զատ կը գտնուին նաեւ Սմբատէ մնացած թուղթեր ու յիշատակներ (ՀԻՆ. 774)։ Սմբատի ոճը աւելի ռամկականի մօտ է, իր միտքն ըլլալով հասարակ ժողովուրդին օգտակար ըլլալ։ Եկեղեցական դասակարգէն յիշատակուելու արժանի է, Վահրամ Րաբունի, որ Լեւոն Բ-ի ատենադպիրն էր, եւ անոր խնդրանօք գրած է Ներսէս Շնորհալիի ոտանաւոր պատմագրութեան շարունակութիւնը (§ 962), եւ 770 տողերով հասուցած է մինչեւ Լեւոնի վերջին պատերազմները (§ 1160), միշտ առատացնելով անոր գովեստները։ Պատմութենէն զատ զանազան ճառեր ալ կը վերագրուին նոյն Վահրամ վարդապետի (ՀԻՆ. 792), որ իր ինքնութեան վրայ ուրիշ տեղեկութիւն առած չէ, եւ միայն Րաբունի մականունովը կը յիշուի։

« 1165. Սիւնեաց Աթոռներ   |   1167. Ուրիշ Մատենագիրներ »
© Gratun.org