Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Անանիա Ա. Մոկացի

755. Վասպուրականի Գործեր

Աղուանից աթոռն ալ դատարկ կը մնար, որովհետեւ Յովնան մերժուած ու հեռացած էր, իսկ Գագիկ ալ մեռած էր, եւ Անանիա Սիւնեաց աթոռին գործերը կարգադրելէն ետքը, կը փութայ եւ գնայ յԱղուանս, որպէս զի կարենայ հաստատել զնոցայն աթոռակալութիւն։ Սակայն ընտրողական գործողութեանց վերջ տրուած չըլլալուն՝ կը պարտաւորուի մեկնիլ, Արծրունեաց արքունիքէն կոչուած ըլլալով մեռելաթաղի մը համար։ Օրբելեան բոլորովին անիմանալի կերպով կը յիշատակէ այդ պարագան, թէ գուժկան հասանէ ի թագաւորէն Վասպուրականի եւ Արծրունի, Գրիգոր կոչեցեալ, եթէ վախճանեալ մնայ դին նորա քեզ (ՕՐԲ. Բ. 29)։ Եթէ թագաւորէ գուժկան ղրկողը, ինչպէ՞ս դին նորա կրնայ ըլլալ թաղուելիքը, իսկ եթէ թագաւորը չէ մեռնողը, ուրիշ մեռած մը յիշուած չէ։ Դարձեալ Գրիգոր անուն Վասպուրականի թագաւոր մը չի ճանչցուիր այդ միջոցին, այսինքն շուրջ 962ին, եւ Աբուսահլ Համազասպն էր որ 953էն 969 Վասպուրականի գահին վրայ գտնուեցաւ։ Եթէ չուզենք բոլորովին մտացածին կամ թիւրիմաց կերպով անգոյ պարագայ մը յիշուած ըսել, ինչ որ ենթադրելի չէ, վասն զի առանց անոր Անանիայի յանկարածական կերպով Աղուանից երկրէն մեկնիլը չի բացատրուիր, պիտի ըսենք թէ Գրիգոր անունը սխալմամբ գրուած է Աբուսահլի տեղ, եւ թէ մեռնողը թագուհին է, որուն թաղման կաթողիկոսի ներկայութեանը պէտք կը տեսնուի. եւ Անանիա ալ հարկ կը զգայ Աբուսահլին հրաւէրին երթալ. ինչպէս նոյն ինքն Օրբելեանի վկայութեամբ (ՕՐԲ. Բ. 20)։ Անանիա առաջին անգամ Աղուանք երթալէ արգելուած էր Աբասի թագուհիին յուղարկաւորութեան գտնուելու համար (§ 751)։ Երկու պարագաները իրարու մօտեցնելով կրնանք հետեւցնել, թէ տեսակ մը արքունական պատուոյ նշանակ եղած պիտի ըլլայ, կաթողիկոսներուն անձամբ՝ թագակիրներուն յուղարկաւորութեան գտնուիլը։ Իսկ թէ ինչ կերպով դիակը անթաղ կը պահուէր, մինչեւ որ սուրհանդակը Վասպուրականէ Աղուանք երթար, եւ կաթողիկոսն ալ Աղուանքէ Վասպուրական գար, դիապատիկ արհեստին վրայ տեղեկութիւն չունինք, միայն թէ պատմութեանց մէջ շատ են յապաղեալ յուղարկաւորութիւններու օրինակները։

« 754. Սիւնիք Կը Հանդարտի   |   756. Աղուանք Կը Հանդարտին »
© Gratun.org