Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Անանիա Ա. Մոկացի

763. Կրկին Մկրտութիւն

Նախընթաց ժամանակներու մէջ չյիշուած, եւ հետագայ ժամանակներու մէջ չգործածուած կարգադրութեան մը հրամանը կը վերագրուի Անանիա կաթողիկոսի, այն է զքաղկեդոնական մկրտեալսն կրկին անգամ մկրտել։ Այդ Այդ կարգադրութիւնն ալ անձնական նախաձեռնութեամբ տուած չէ Անանիա, այլ խումբ մը նշանաւոր վարդապետներ են, որոնք խորհրդական քննութեամբ, եւ ընտրութեամբ գրովք աստուածայնովք պատշաճը որոշելէն ետքը՝ հրամայեցին, կ՚ըսէ պատմիչը (ԱՍՈ. 165)։ Կրկնամկրտութիւնը Հայոց եկեղեցւոյ սովորութեանց մէջ տեղի ունեցած չէ, եւ Յունական քաղկեդոնիկ եկեղեցին էր որ այդ սովորութիւնը կը պահէր, ընկղմամբ չմկրտողներուն դէմ, ինչպէս են Լատինները, եւ թիւրիմացութեամբ Հայերուն դէմ ալ կը գործածէր, բայց Հայերը կրկին մկրտելը՝ վերջին ատենները արգիլուեցաւ, երբոր մեր ալ ընկղմամբ մկրտելը Մաշտոցին թարգմանութեամբը հաստատուեցաւ։ Սակայն Անանիայի եւ իրեն խորհրդակից վարդապետներուն որոշումը բոլորովին տարբեր պատճառաբանութեամբ տրուած է, երկաբնակ դաւանութեան հոգւոյն վրայ հիմնուելով։ Պօղոսի տուած բացատրութեամբ, Որ միանգամ մկրտեցաք ի Քրիստոս Յիսուս, ի մահ անդր նորա մկրտեցաք (ՀՌՄ. Զ. 3)։ Արդ՝ Քաղկեդոնականք ուրանան զԱստուած ի մարմնի իւրում լինել ի խաչին եւ ի մահուն, ուսկից կը հետեւի թէ ի մահ մարդոյ մկրտին, մինչ պէտք էր որ յԱստուած իցէ մկրտութիւն մեր, եւ ի մահ Տեառն կատարեալ։ Ապա թէ ոչ մկրտութւինը իր նշանակութիւնը եւ զօրութիւնը կը կորսնցնէր, եւ կը ճշմարտուէր Երեմիայի պատգամը. Անիծեալ է որ դնէ զյոյս իւր ի մարդ (ԵՐՄ. ԺԷ. 5)։ Այս է կաթողիկոսին եւ վարդապետներուն պատճառաբանութեան հիմը՝ Քաղկեդոնականներուն տուած մկրտութեան անվաւեր եղած ըլլալը հաստատելու, եւ կրկնամկրտութիւն հրամայելու համար (ԱՍՈ. 165)։ Այդ եզրակացութւինը, որ եւ ոչ բուն Նեստորականներու դէմ գործածուած է, եւ զոր Քաղկեդոնականներու դէմ գործածել Հայոց եկեղեցւոյ մէջ կանոն եղած չէ, պէտք է իբրեւ բացառիկ եւ անցաւոր կարգադրութիւն մը նկատել, եղած թշնամանաց դէմ վրէժխընդրական թշնամանք մը։ Պէտք չէ մոռնալ, որ Ռոմանոս Լեկաբենոսի կողմէն Միաբնակներու դէմ կազմակերպուած հալածանքին ատենն էր, եւ այդ հալածանքներու երեսէն Յունական բաժինէն փախչող վարդապետներու ձեռքովն էր, որ այդ որոշումը կը տրուէր, որով Հայեր իրենց դէմ եղած թշնամանքին փոխարէնը ըրած կ՚ըլլային, եւ միեւնոյն ատեն Հայ եկեղեցւոյ հաւատացեալներն ալ կը խորշեցնէին քաղկեդոնական դաւանութեան հետեւելէ։ Պատահական որոշումներ եւ բացառիկ գործողութիւններ, որք ստիպողական առիթներու համար կը տրուին, չեն այլեայլեր Հայաստանեայց եկեղեցւոյ սեփական թոյլատու ներողամտութեան սկզբունքը, եւ անոր հաստատուն պահպանութիւնը։ Անանիայի ըրածը պէտք է անցընել գերզգօնութենէ բղխած բացառիկ եւ անցողական արարքներու դէմ՝ վերահաս վտանգներու առջեւն առնելու կը ծառայեն, եւ հաստատուն կանոն չեն նկատուիր։

« 762. Սանահին և Հաղբատ   |   764. Աշոտ Ողորմած »
© Gratun.org